راهنمای خرید پلاتین از بورس | آموزش سرمایه‌گذاری در پلاتین

وضعیت نمادهای فلزات گرانبها در بازار سرمایه

بازار سرمایه ایران طی سال‌های اخیر پیشرفت خوبی در ابزارسازی برای فلزات گرانبها داشته است. ما شاهد راه‌اندازی سرمایه گذاری در صندوق‌های طلا و گواهی سپرده شمش و سکه بوده‌ایم و اخیراً معاملات نقره نیز به این بازار اضافه شده است.

اما چرا هنوز خبری از خرید پلاتین از بورس نیست؟ دلیل اصلی این موضوع به حجم پایین معاملات فیزیکی این فلز در داخل کشور برمی‌گردد. بورس کالا بازاری است که نیاز به عرضه و تقاضای مداوم دارد تا قیمت‌گذاری در آن شفاف و عادلانه باشد.

پلاتین در ایران برخلاف طلا که جنبه پولی و پس‌انداز عمومی دارد، بیشتر یک فلز تخصصی و صنعتی محسوب می‌شود. تعداد بازیگران این بازار محدود است و همین موضوع باعث شده تا سازمان بورس هنوز اولویتی برای راه‌اندازی نماد آن نداشته باشد. بنابراین اگر در پلتفرم‌های معاملاتی کارگزاری خود عبارت خرید پلاتین از بورس را جستجو کنید، هیچ نتیجه‌ای نخواهید یافت.

این خلاء باعث شده تا سرمایه‌گذاران برای دسترسی به این دارایی ارزشمند مجبور باشند از روش‌های دیگری استفاده کنند که در راهنمای سرمایه گذاری در پلاتین به مزایا و معایب خاص این فلز پرداخته ایم.

معامله پلاتین در فارکس

وقتی راه خرید پلاتین از بورس بسته است، معامله‌گران هوشمند به سراغ بازارهای جهانی می‌روند. در بازار فارکس شما می‌توانید دقیقاً همان نوساناتی را که روی قیمت جهانی پلاتین اتفاق می‌افتد معامله کنید. در این روش شما مالک فیزیکی فلز نمی‌شوید و نیازی به گاوصندوق و نگرانی بابت امنیت کالا ندارید.

نکته مهم
نماد پلاتین در اکثر کارگزاری‌های جهانی با نام اختصاری XPT در برابر دلار آمریکا شناخته می‌شود.

سرمایه‌گذاری روی پلاتین در بازار فارکس چند ویژگی مهم دارد که آن را از بازار سنتی متمایز می‌کند. اول اینکه نقدشوندگی در این بازار لحظه‌ای است. شما می‌توانید میلیون‌ها دلار پلاتین را در کسری از ثانیه بفروشید و پول خود را نقد کنید.

دومین ویژگی امکان استفاده از اهرم معاملاتی است که به شما اجازه می‌دهد با سرمایه کمتر، حجم بیشتری معامله کنید. البته باید توجه داشته باشید که هزینه معاملات یا همان اسپرد در پلاتین معمولاً کمی بیشتر از طلا است. این موضوع به دلیل حجم کمتر معاملات پلاتین در سطح جهان نسبت به طلا است.

برای کسانی که به دنبال نوسان‌گیری روزانه هستند و امکان خرید پلاتین از بورس داخلی را ندارند، فارکس و تحلیل قیمت پلاتین تنها گزینه منطقی و در دسترس است.

خرید فیزیکی پلاتین از بازار آزاد

برای گروهی از سرمایه‌گذاران که به بازارهای دیجیتال اعتماد ندارند، لمس دارایی اولویت اول است. حال که خرید پلاتین از بورس ممکن نیست، این افراد باید به سراغ بازار سنتی بروند. خرید فیزیکی معمولاً شامل شمش‌های پلاتین، پلاک‌های سرمایه‌گذاری یا مصنوعات زینتی می‌شود. اما ورود به این بازار بدون دانش کافی می‌تواند ضررده باشد.

مهم‌ترین چالش در این روش، اختلاف قیمت خرید و فروش است. قیمت پلاتین در بازار ایران فرمول پیچیده‌ای دارد که شامل قیمت اونس جهانی، نرخ دلار، هزینه ضرب، سود فروشنده و مالیات بر ارزش افزوده می‌شود. وقتی شما قصد فروش پلاتین فیزیکی را داشته باشید، تمام این هزینه‌های جانبی از قیمت کسر می‌شود و شما تنها پول وزن خالص فلز را دریافت می‌کنید.

توجه داشته باشید
پیدا کردن خریدار برای پلاتین بسیار سخت‌تر از طلا است. ممکن است مجبور شوید برای نقد کردن سرمایه خود به چندین مغازه مراجعه کنید و در نهایت آن را با قیمت پایین‌تری بفروشید. این دقیقاً همان مشکلی است که اگر امکان خرید پلاتین از بورس وجود داشت، با آن مواجه نمی‌شدید.

تفاوت‌های سرمایه‌گذاری در طلا و پلاتین

بسیاری از افراد تصور می‌کنند تمام فلزات گرانبها رفتار مشابهی دارند، اما تفاوت سرمایه‌گذاری طلا و پلاتین بسیار بنیادین است. طلا پول نقد است؛ یعنی بانک‌های مرکزی دنیا آن را ذخیره می‌کنند و مردم در زمان جنگ و تورم به آن پناه می‌برند. اما پلاتین موتور محرک صنعت است. قیمت این فلز زمانی اوج می‌گیرد که کارخانه‌ها با تمام ظرفیت کار کنند و اقتصاد دنیا در حال رشد باشد.

نکته مهم دیگر نوسان قیمت است. پلاتین بازاری بسیار کوچکتر از طلا دارد و به همین دلیل با ورود یا خروج سرمایه‌های نه چندان بزرگ، دچار نوسانات شدید می‌شود. این ویژگی برای نوسان‌گیران جذاب است اما برای افراد ریسک‌گریز خطرناک محسوب می‌شود.

در جدول زیر جزئیات کاملی از تفاوت سرمایه‌گذاری طلا و پلاتین آورده شده تا بتوانید با دید بازتری انتخاب کنید:

عوامل موثر بر قیمت جهانی پلاتین

اگر به دنبال پیش‌بینی قیمت هستید، باید بدانید چه چیزی موتور این بازار را روشن نگه می‌دارد. مهم‌ترین کاربرد پلاتین در ساخت کاتالیزورهای اگزوز خودروها برای کاهش آلودگی است. بنابراین هر خبری که نشان‌دهنده افزایش تولید خودرو در چین، اروپا یا آمریکا باشد، سیگنالی مثبت برای سرمایه‌گذاری روی پلاتین است. قوانین سخت‌گیرانه محیط زیستی که خودروسازان را مجبور به استفاده بیشتر از این فلز می‌کند نیز قیمت را بالا می‌برد.

در سمت عرضه، جغرافیای سیاسی نقش پررنگی دارد. حدود هشتاد درصد پلاتین دنیا تنها در دو کشور آفریقای جنوبی و روسیه تولید می‌شود. این تمرکز شدید عرضه یک ریسک و فرصت بزرگ است. قطعی برق در معادن آفریقای جنوبی یا تحریم‌های بین‌المللی علیه روسیه می‌تواند باعث کمبود ناگهانی عرضه و جهش قیمت شود.

کسانی که منتظر خرید پلاتین از بورس هستند، عملاً دسترسی به چنین بازاری را از دست می‌دهند، اما معامله‌گران جهانی با رصد این اخبار سودهای کلانی می‌برند. همچنین قیمت فلز پالادیوم نیز مهم است؛ اگر پالادیوم خیلی گران شود، صنایع به سمت جایگزینی آن با پلاتین می‌روند و تقاضا افزایش می‌یابد.

مزایای خرید و سرمایه گذاری پلاتین

چرا باید با وجود تمام دردسرها و نبود امکان خرید پلاتین از بورس، باز هم به فکر این فلز باشیم؟  از نظر بزرگان بازار سرمایه، یک سبد سرمایه‌گذاری هوشمند نباید فقط شامل طلا باشد. طلا در دوران رکود خوب عمل می‌کند، اما در دوران رونق اقتصادی که بازار سهام و صنعت رشد می‌کند، طلا معمولاً درجا می‌زند. اینجاست که فلزات دیگر مانند پلاتین وارد میدان می‌شود و با رشد قیمتی خود، بازدهی سبد شما را بالا می‌برد.

علاوه بر این، پلاتین فلزی بسیار کمیاب است. برای مقایسه باید بدانید که کل پلاتین استخراج شده در طول تاریخ در یک استخر معمولی جا می‌شود. این کمیابی ذاتی باعث می‌شود که در بلندمدت ارزش خود را حفظ کند.

همچنین با حرکت جهان به سمت انرژی‌های پاک و اقتصاد هیدروژنی، پلاتین کاربردهای جدیدی در سلول‌های سوختی پیدا کرده است. این چشم‌انداز روشن باعث شده تا سرمایه‌گذاری روی پلاتین گزینه‌ای جذاب برای کسانی باشد که دیدی چند ساله به بازار دارند.

اگر به سرمایه گذاری در فلزات با ارزش اما کمتر شناخته شده علاقه مند هستید مطالعه بررسی بین طلا یا مس می تواند به آشنایی شما با مزایای خاص و سوددهی فلز مس کمک کند.

ریسک‌های ورود به بازار پلاتین در ایران

هر جا سود بالایی وجود دارد، ریسک هم در کمین است. بزرگترین ریسک برای ایرانیان، نبود بستر شفاف معاملاتی است. وقتی امکان خرید پلاتین از بورس وجود ندارد، یعنی هیچ نهاد ناظری بر قیمت‌گذاری لحظه‌ای نظارت نمی‌کند. این موضوع باعث می‌شود قیمت پلاتین در بازار ایران گاهی دچار حباب شود و خریدار ناآگاه، فلز را بسیار گران‌تر از ارزش واقعی آن بخرد.

ریسک بعدی مربوط به اصالت کالاست. در خرید فیزیکی، تشخیص عیار پلاتین نیاز به تخصص دارد و احتمال تقلب وجود دارد. در بازار جهانی هم نوسانات شدید می‌تواند سرمایه افراد کم‌تجربه را تهدید کند. پلاتین گاهی رفتارهای هیجانی شدیدی از خود نشان می‌دهد که اگر مدیریت سرمایه درستی نداشته باشید، می‌تواند زیان‌بار باشد.

بنابراین اگر تحمل ریسک بالا را ندارید و به دنبال نقدشوندگی سریع هستید، شاید بهتر باشد تا زمان فراهم شدن امکان خرید پلاتین از بورس، از ورود به این بازار صرف‌نظر کنید.

جمع‌بندی

در نهایت باید واقع‌بین باشیم؛ تا زمانی که درهای بورس کالا به روی پلاتین باز نشود، سرمایه‌گذاران ایرانی باید با احتیاط بیشتری عمل کنند. اگر شما فردی ریسک‌پذیر هستید و دانش تحلیل بازارهای جهانی را دارید، استفاده از پلتفرم‌های فارکس بهترین و کم‌هزینه‌ترین راه برای بهره‌مندی از نوسانات پلاتین است. اما اگر دیدگاه سنتی دارید و می‌خواهید حتماً فلز را در اختیار داشته باشید، باید شمش‌های فیزیکی را با پذیرش هزینه بالای ساخت و سختی فروش انتخاب کنید.

نکته کلیدی این است که تفاوت سرمایه‌گذاری طلا و پلاتین را در استراتژی خود لحاظ کنید. پلاتین جایگزین طلا نیست، بلکه مکمل آن است. پیشنهاد می‌شود تنها بخش کوچکی از سرمایه خود را به این فلز اختصاص دهید و همیشه قبل از خرید، قیمت پلاتین در بازار ایران را با قیمت جهانی و نرخ دلار محاسبه کنید تا در دام حباب قیمتی نیفتید.