خلاصه در یک دقیقه
قیمت ارز در بازار فارکس بر اساس تغییر تعادل میان عرضه و تقاضا شکل میگیرد و عوامل مختلفی میتوانند این تعادل را تغییر دهند. سیاستهای بانکهای مرکزی، نرخ بهره، تورم، رشد اقتصادی، دادههای بازار کار، شرایط سیاسی و جریان سرمایه از مهمترین عوامل اثرگذار بر ارزش ارزها هستند.
علاوه بر دادههای اقتصادی، انتظارات و احساسات معاملهگران نیز نقش مهمی دارند؛ زیرا بازار معمولاً آینده را پیش از وقوع قیمتگذاری میکند. برای تحلیل بهتر حرکتهای فارکس، باید مجموعهای از این عوامل را در کنار یکدیگر بررسی کرد و به یک عامل خاص تکیه نکرد.
چرا قیمت ارز تغییر میکند؟
هر چه قدر تقاضا برای خرید یک ارز افزایش پیدا کند؛ ارز آن کشور نسبت به سایر ارزها تقویت خواهد شد. در مقابل، با افزایش عرضه یا فروش ارز، پول ملی کشور تضعیف خواهد شد. این عرضه و تقاضا بر اساس عوامل مختلفی تعیین میشود که در ادامه به صورت کامل توضیح خواهیم داد.
عوامل موثر بر تغییر قیمت ارز در فارکس
عوامل بسیار متعددی وجود دارد که روس قیمت ارزها تاثیر میگذارند. ما در ادامه مهمترین آنها را با نوع سازوکار بیان میکنیم. اما باید بدانید که عوامل دیگر هم میتوانند زیردسته این ردهبندی قرار گیرند.
1. سیاستهای بانکهای مرکزی
هر ارز در بازار فارکس تحت نظارت یک بانک مرکزی است. برای مثال، دلار تحت نظارت بانک مرکزی آمریکا و پوند تحت نظارت بانک مرکزی انگلستان است. سیاستهای بانکهای مرکزی مانند تعیین نرخ بهره، بیانیههای سیاستی، برنامههای تسهیلی و مداخله مستقیم در بازار از جمله مواردی است که باعث تغییر قیمت ارزها در بازار فارکس میشوند.
- نرخ بهره: بالا بردن نرخ بهره باعث تقویت ارز کشور در برابر سایر ارزها و پایین آوردن باعث تضعیف ارز میشود.
- بیانیههای سیاستی: گاهی لحن بیانیههای بانک مرکزی انقباضی یا انبساطی است که بدون تغییر نرخ بهره باعث تقویت یا تضعیف ارز میشود.
- برنامههای تسهیلی: چاپ پول و خرید اوراق برای تزریق نقدینگی و افزایش عرضه پول یا جمع کردن نقدینگی و فروش اوراق برای کاهش عرضه پول از جمله برنامههای تسهیلی بانکهای مرکزی هستند.
- مداخله مستقیم در بازار: گاهی بانکهای مرکزی برای کنترل ارزش پول به صورت مستقیم اقدام به خرید یا فروش ارز در بازار میکنند.
2. تورم
تورم هر کشور یک نمای کلی از وضعیت سلامت اقتصادی میدهد. هر چه قدر تورم پایینتر باشد، شاهد اقتصاد قوی، ثبات و قدرت پول ملی هستیم. این مسئله باعث میشود تا در بلند مدت ارز تقویت شود. در مقابل، تورم بالاتر قدرت خرید ارز را کاهش میدهد. سرمایه گذاران خارجی از ترس کاهش ارزش سرمایه ارز کشور را میفروشند که در بلند مدت باعث تضعیف ارز میشود.
3. رشد اقتصادی و تولید ناخالص داخلی
شاخص تولید ناخالص داخلی (GDP) هر کشور نمایانگر رشد اقصادی است. افزایش تولید ناخالص داخلی نشانه اقتصاد پویا، مصرف قوی، سرمایه گذاری و افزایش تولید است که در نهایت موجب ورود سرمایه گذار خارجی و تقویت ارز میشود. در مقابل، کاهش تولید ناخالص داخلی نشانه رکود و ریسک بالای سرمایه گذاری است که باعث تضعیف ارز خواهد شد.
4. دادههای بازار کار
دادههای بازار کار نشان میدهد که چند درصد مردم کشور شاغل هستند، حقوق دریافت میکنند و در امر تولید مصرف محصولات و خدمات مشارکت دارند یا بیکار هستند و از بیمه بیکاری استفاده میکنند. اگر دادههای بازار کار قوی باشند، بانک مرکزی میتواند نرخ بهره را بالا ببرد تا ارز تقویت شود. در مقابل، دادههای ضعیف بازار کار، بانک مرکزی را مجبور به کاهش نرخ بهره میکند تا ارز تضعیف شود و تولید رونق بگیرد.
5. تراز تجاری
تراز تجاری کشور شامل تفاضل صادرات و واردات میشود. اگر تراز تجاری مثبت باشد به این معناست که صادرات بیشتر از واردات است و تقاضا برای خرید ارز کشور بالا میرود تا هزینه کالا و خدمات پرداخت شود که در نهایت باعث تقویت ارز خواهد شد. تراز تجاری منفی خبر از صادرات کمتر از واردات میدهد. در این حالت ارز کشور برای خرید کالا و خدمات به فروش میرسد که در نهایت موجب تضعیف ارزش پول ملی خواهد شد.
6. عوامل سیاسی و ژئوپلیتیک
ثبات سیاسی، قوانین قابل پیش بینی و فساد مالی کمتر در هر کشور باعث میشود تا سرمایه گذاران بیشتری نقدینگی را به اقتصاد تزریق کنند تا ارز ملی تقویت شود. در مقابل، بی ثباتی سیاسی، اعتراضات اقتصادی و سیاسی، کودتا، تغییر ناگهانی قوانین و فساد گسترده ریسک سرمایه گذاری را افزایش داده و باعث فرار سرمایه و تضعیف ارزش پول ملی میشود.
از طرف دیگر، سایه جنگ و درگیری یا تنشهای ژئوپلیتیک ریسک سرمایه گذاری را به صورت سیستماتیک بالا میبرد و ارز را تضعیف خواهد کرد. تحریمهای اقتصادی و سیاسی هم میتواند نگرانیهای زیادی را برای سرمایه گذاری ایجاد کند و دسترسی به بازارهای مالی و تجاری کشور را محدود کند که در نهایت موجب تضعیف ارز میشود.
مثال واقعی
در مارس 2020، با شیوع ناگهانی ویروس کرونا و بحران جهانی، موجی از ترس بازار را فراگرفت که سرمایهگذاران را به سمت داراییهای امن سوق داد. این اتفاق غیرمنتظره، تقاضا برای دلار آمریکا را به عنوان امنترین پناهگاه بهشدت افزایش داد و موجب جهش پرقدرت آن در برابر سایر ارزها شد.
7. جریان سرمایه در بازارهای مالی
جریان سرمایه در بازارهای مالی یک کشور مهمترین عامل برای تقویت یا تضعیف ارز ملی است. هر چه قدر بازارهایی مانند سهام و پروژههای اقتصادی در یک کشور جذابیت سرمایه گذاری یا کالاها و خدمات مانند فلزات گران بها، محصولات کشاورزی یا نفت تقاضای بیشتری داشته باشند؛ پول ملی تقویت خواهد شد. در مقابل خروج سرمایه از بازارها یا کاهش تقاضا برای کالاها و خدمات میتواند پول ملی را تضعیف کند.
8. احساسات و انتظارات تریدرها
احساسات ریسک پذیری به شدت روی تضعیف یا تقویت ارزش پول ملی کشور اثر میگذارد. هر چه قدر احساسات ریسک پذیری افزایش پیدا کند، تقاضا برای خرید ارز بالا خواهد رفت و در نتیجه ارزش پول ملی تقویت خواهد شد. با کاهش احساسات ریسک پذیری، سرمایهها به سمت خرید داراییهای امن مانند طلا، دلار، ین ژاپن و فرانک سوئیس میرود و سایر ارزها تضعیف خواهند شد.

از سوی دیگر، تریدرها بر اساس تحلیلهای تکنیکال و فاندامنتال پوزیشن معاملاتی باز میکنند که موجب تقویت یک ارز و تضعیف ارز دیگر میشود. اختلاف نرخ بهره میان دو ارز هم باعث میشود تا سرمایه گذاران ارز با نرخ بهره پایین را قرض بگیرند و ارز با نرخ بهره بالا را بخرند که به آن Carry Trade گفته میشود که موجب تقویت ارز با نرخ بهره بالاتر خواهد شد.
در نهایت باید بدانید که
انتظارات از آینده رو قیمتهای فارکس اثر گذار است. بازار فارکس همیشه آینده را قیمت گذاری میکند و توجه کمتری به وضعیت فعلی دارد. اگر انتظارات برای افزایش نرخ بهره در شش ماه آینده بالا باشد؛ ارز از همین حالا تقویت خواهد شد؛ اما در زمان انتشار نرخ بهره ممکن است تضعیف شود. علت آن هم پیش خور کردن نرخ بهره است.
9. اخبار و دادههای لحظهای
انتشار اخبار اقتصادی برنامه ریزی شده مانند CPI، PPI، NFP، GDP و PMI میتواند باعث شود تا یک ارز نسبت به ارزهای دیگر تقویت یا تضعیف شود. البته
قبل از انتشار پیش بینیهای مختلفی منتشر میشود که بازار بر اساس آنها حرکت میکند و اگر در زمان انتشار دادهها خلاف انتظار باشند؛ نوسانات شدیدی در بازار ایجاد میشود.
اخبار غیر منتظره مانند توییت یا سخنرانی یک سیاستمدار یا رئیس جمهور، اعلام تحریم مالی، تصویب قطعنامه علیه کشور، حمله نظامی، ورشکستگی صنایع و بانکهای بزرگ، بحرانهای بانکی و… میتواند نوسانات شدیدی در بازار ایجاد کند و ساختار بازار را تغییر دهد.
10. سشنهای معاملاتی
بازار فارکس دارای ۴ سشن معاملاتی است. هر کدام از سشنهای معاملاتی آسیا، استرالیا، آمریکا و اروپا زمان باز شدن بازارهای مالی همان منطقه را نشان میدهند. برای مثال، با باز شدن سشن سیدنی، نقدینگی ارز AUD نقدینگی بسیاری جذب میکند و نسبت به سایر ارزها تقویت میشود.
تمرین عملی
فرض کنید تنشهای ژئوپلیتیک ناگهانی در یک منطقه، باعث هجوم سرمایهها به سمت داراییهای امن میشود. در این شرایط، تریدرها انتظار دارند بانک مرکزیِ کشورِ امن، موضع انقباضی به خود بگیرد.
با توجه به نقش احساسات و انتظارات در فارکس، این سناریو چه واکنشی در تقاضا و قیمت ارز این کشور ایجاد میکند؟
دیدگاه خود را در چند خط کامنت کنید.
آنچه در این درس یاد گرفتیم
تغییر قیمت ارز در بازار فارکس با افزایش یا کاهش عرضه و تقاضا اتفاق میافتد. عرضه و تقاضا در بازار فارکس را عواملی مانند سیاستهای بانک مرکزی، تورم، رشد اقتصادی و تولید ناخالص داخلی، دادههای بازار کار، تراز تجاری، شرایط سیاسی و ژئوپلیتیک، جریان سرمایه، احساسات تریدرها، انتظارات آینده و اخبار لحظهای تحت تاثیر قرار میدهند.
هر تغییر در این عوامل میتواند باعث خرید بیشتر یک ارز و فروش ارز دیگر شود که قیمتها را در بازار جهانی فارکس مشخص میکند. در نتیجه برای پیش بینی حرکتهای قیمتی در فارکس باید به صورت کامل با این عوامل آشنا باشید.
اکنون که با عوامل تاثیر گذار بر قیمت در فارکس آشنا شدید، در درس بعدی به عرضه و تقاضا و تاثیر آن بر قیمت میپردازیم.