راهنمای جامع شاخص دلار (DXY)؛ چگونه دلار روی کل بازار فارکس اثر می‌گذارد؟

خلاصه درس در یک دقیقه
شاخص دلار آمریکا قدرت این ارز را در برابر سبدی از ۶ ارز معتبر محاسبه می‌کند. برخی از جفت ارزهای فارکس با شاخص دلار همبستگی معکوس و برخی دیگر همبستگی مستقیم دارند. داده‌های اقتصادی مختلف ایالات متحده به شدت روی شاخص دلار اثر می‌گذارد. تریدرها می‌توانند با استفاده از این شاخص جهت حرکت جفت ارزها را پیش بینی کرده و تله‌های نقدینگی را تشخیص دهند.

شاخص دلار (DXY) چیست؟

در سال ۱۹۷۳ قرارداد «برتون دوودز» از هم فروپاشید و استانداردهای ارز ملی با پشتوانه طلا از بین رفت. در این حالت، ارزها به حالت شناور در آمدند تا ارزششان نسبت به یکدیگر سنجیده شود. از آن جا که دلار آمریکا مبنای بسیاری از معاملات تجاری بود؛ بسیاری از اقتصاد دانان با حساسیت بسیار زیاد سبدی را برای تعیین شاخص دلار مشخص کردند.

سبد شاخص دلار شامل میانگین هندسی و وزن دار شش ارز معتبر جهانی در برابر دلار است. وزن هر ارز در سبد یکسان نیست و بر اساس حجم تبادلات تجاری کشورها با آمریکا تعیین شده است. این شش ارز شامل یورو، ین ژاپن، پوند انگلیس، دلار کانادا، کرون سوئد و فرانک سوئیس می‌شود.

هر کدام از این ارزها مطابق با جدول زیر در سبد شاخص دلار قرار دارند:

نکته معاملاتی مهم
یورو بیشترین وزن را در سبد شاخص دلار دارد؛ بنابراین افزایش شاخص دلار به معنای تضعیف یورو در برابر دلار است. تریدرها در این شرایط باید پوزیشن فروش روی جفت ارز EURUSD بگیرند.

شاخص دلار چگونه محاسبه می‌شود؟

شاخص دلار را باید ارزش دلار آمریکا در برابر شش ارز اصلی بازار در نظر گرفت. این نسبت‌ها بر اساس یک میانگین هندسی وزن دار تعریف می‌شوند تا نوسانات شدید یک ارز خاص در زمان انتشار اخبار نتواند روی کل شاخص اثر بگذارد و تصویر واقعی از قدرت دلار در برابر سایر ارزها ارائه دهد.

شاخص دلار مطابق با فرمول زیر محاسبه می‌شود:

DXY= 50.14348112 × EURUSD^-0.576 × USDJPY^0.136 × GBPUSD  ^-0.119 × USDCAD^0.091 × USDSEK^0.042 × USDCHF^0.036

ضریب ثابت (14348112)
برای تبدیل مقدار پایه و اولیه DXY به ۱۰۰ نیاز بود تا عدد نهایی در یک عدد ثابت ضرب شود. حالا پس از بیش از چند دهه تغییرات ارزش دلار با این فرمول قابل مشاهده است.

برای مثال
اگر امروز شاخص دلار ۹۸ باشد متوجه خواهید شد که نسبت به سال ۱۹۷۳ تا امروز ارزش دلار ۲ درصد کاهش داشته است.

توان‌های فرمول (درصدهای وزنی)

با کمی دقت متوجه خواهید شد که توان‌های داده شده به هر جفت ارز بر اساس درصد وزنی آن‌ها در سبد شاخص دلار است. در جفت ارزهایی که دلار ارز متقابل قرار دارد؛ توان منفی محاسبه می‌شود و در جفت ارزهایی که دلار ارز پایه است؛ توان مثبت خواهد بود.

چه عواملی بر شاخص دلار اثر می‌گذارند؟

شاخص دلار بازتابی از جریان نقدینگی در اقتصاد آمریکا است. اگر نقدینگی وارد اقتصاد آمریکا شود؛ شاخص دلار افزایش پیدا می‌کند و با خروج نقدینگی شاخص دلار نزولی خواهد شد.

اما چه چیزی این جریان نقدینگی را کنترل می‌کند؟ پاسخ نرخ بهره است. هر چه قدر نرخ بهره بالاتر باشد؛ تمایل به سرمایه گذاری در دلار بیشتر خواهد شد و هر چه قدر نرخ بهره کاهشی شود؛ نقدینگی به سمت خروج از دلار می‌روند.

در ادامه بیشتر درباره این عوامل کنترل کننده شاخص دلار توضیح خواهیم داد.

1. سیاست‌های پولی فدرال رزرو

سیاست‌های پولی فدرال رزرو در قالب تعیین نرخ بهره نمود پیدا می‌کند. اگر فدرال رزرو تصمیم به تقویت دلار و کنترل تورم داشته باشد؛ نرخ بهره را بالا می‌برد. اگر هم تصمیم به تضعیف دلار و کنترل نرخ بیکاری داشته باشد؛ نرخ بهره را کاهش می‌دهد. گاهی هم نرخ بهره را تغییر نمی‌دهد؛ اما لحن انقباضی یا انبساطی بیانیه اعلام نرخ بهره به تریدرها درباره آینده خبرهای نسبتا موثقی می‌دهد.

اگر لحن بیانیه فدرال رزرو هاوکیش یا انقباضی باشد؛ تریدرها نتیجه می‌گیرند که در آینده افزایش نرخ بهره در راه است. این موضوع باعث می‌شود تا از امروز اثرات افزایش نرخ بهره را در بازار ببینیم. در مقابل، اگر لحن بیانیه داویش یا انبساطی باشد؛ تریدرها دلار را می‌فروشند یا جهت پوزیشن‌های معاملاتی‌شان را عوض می‌کنند و به سراغ سایر ارزها خواهند رفت.

2. داده‌های تورمی

داده‌های تورمی مانند CPI و PCE به خوبی تغییرات قیمت کالاها در آمریکا را نشان می‌دهند. هر چه قدر قیمت‌ها افزایش پیدا کند؛ تورم افزایش پیدا خواهد کرد و نرخ بهره افزایش پیدا می‌کند که در نهایت روی افزایش شاخص دلار اثر خواهد گذاشت.

3. نرخ اشتغال و بیکاری

در گزارش‌های اشتغال سه داده مهم تعداد شغل‌های ایجاد شده در بخش غیر کشاورزی (NFP)، نرخ بیکاری و میانگین دستمزد ساعتی منتشر می‌شود. افزایش تعداد شغل‌های ایجاد شده خبر از سلامت اقتصاد آمریکا می‌دهد؛ اما افزایش نرخ بیکاری می‌تواند سیگنال مخالفی به بازار دهد. این موضوع باعث شده تا در زمان انتشار گزارش‌های اشتغال شاهد نوسانات شدید در بازار باشیم.

نکته مهم معاملاتی
در زمان انتشار گزارش اشتغال هرگز پوزیشن باز نکنید. در ثانیه‌های اول انتشار گزارش، اول الگوریتم‌ها به داده‌های NFP توجه می‌کنند و با افزایش NFP بازار دلار را به بالا هل خواهند داد. سپس، تریدرهای انسانی به داده‌های اشتغال نگاه می‌کنند که آن هم افزایشی باشد. بنابراین، تمامی پوزیشن‌های خرید بسته شده و پوزیشن‌های فروش باز می‌شوند.
از طرف دیگر، اسپرد نمادهای معاملاتی به شدت افزایش پیدا می‌کنند و نمادهایی که در حالت معمولی بیشتر از ۱ پیپ اسپرد نداشتند؛ ۲۰ تا ۳۰ پیپ اسپرد خواهند داشت. این موضوع باعث اسلیپیج شدید و ضررهای فراوان تریدرها هنگام بستن پوزیشن‌های معاملاتی می‌شود.

4. تولید ناخالص داخلی

گزارش تولید ناخالص داخلی (GDP) نمایانگر کارنامه سه ماهه و سالانه اقتصاد آمریکا است. این عدد نشان می‌دهد که در بازه مشخص شده ارزش کل کالاها و خدمات تولید شده در داخل مرزهای آمریکا چه قدر بوده است. هر چه قدر GDP افزایش پیدا کند؛ دست فدرال رزرو برای افزایش یا بالا نگه داشتن نرخ بهره بازتر خواهد بود که در نتیجه به تقویت شاخص دلار می‌انجامد.

جریان نقدینگی و رویدادهای جهانی بر شاخص دلار

شاخص دلار و جریان سرمایه تنها از داده‌های اقتصادی داخل آمریکا اثر نمی‌پذیرند؛ بلکه تمامی رویدادهای بین المللی می‌توانند روی جریان نقدینگی و شاخص دلار اثر بگذارند. دلار مانند یک دارایی امن برای سرمایه گذاران عمل می‌کند؛ هنگام افزایش تنش‌ها، درگیری‌ها، ترس و وحشت در بحران‌های جهانی از جنگ گرفته تا همه گیری بیماری‌هایی مانند کرونا، نقدینگی به سمت خرید دلار می‌رود و شاخص دلار را افزایش می‌دهد.

نکته مهم
هنگام انتشار اخبار غیر منتظره و ناگهانی مانند جنگ یا بحران‌ها نباید به هیچ وجه به اندیکاتورهای تحلیل تکنیکال یا الگوهای قیمتی توجه کنید. در این حالت تنها خبر است که باعث تغییر در قیمت خواهد شد.

استفن جن، اقتصاددان سابق مورگان استنلی، یک تئوری به نام لبخند دلار مطرح کرده است. او اعتقاد دارد که شاخص دلار در بحران‌های جهانی و شکوفایی اقتصاد آمریکا به شدت رشد می‌کند؛ اما در وضعیت میانه مسیر سقوط را در پی می‌گیرد. این حالت به شکل U تعبیر می‌شود که شبیه به لبخند است.

شاخص دلار روی کدام جفت ارزها اثر می‌گذارد؟

شاخص دلار خورشید منظومه شمسی فارکس است؛ اما تمامی جفت ارزها به یک اندازه و به شکل یکسان از دلار تاثیر نمی‌پذیرند. برخی از جفت ارزها دلار را در قسمت ارز پایه و برخی دیگر در ارز متقابل دارند. برخی دیگر هم دلار را در هیچ کدام از سمت‌های خود ندارند.

1. همبستگی معکوس شاخص دلار

جفت ارزهایی که دلار آمریکا را در قسمت ارز متقابل دارند؛ همبستگی معکوس با شاخص دلار را نمایش می‌دهند. هر چه قدر شاخص دلار افزایش پیدا کند؛ این جفت ارزها بیشتر نزولی می‌‌شوند.

در ادامه با اصلی‌ترین جفت ارزهای این دسته آشنا خواهیم شد:

• جفت ارز EURUSD: یورو بیش از ۵۷ درصد از وزن سبد شاخص دلار را تشکیل می‌دهد و به همین دلیل تا ۹۵ درصد همبستگی معکوس با شاخص دلار را نشان می‌دهد. هر قله در شاخص دلار برابر با یک دره در جفت ارز EURUSD است.
• جفت ارز GBPUSD: پوند هم همبستگی منفی بسیار بالایی با شاخص دلار دارد؛ اما در برخی مواقع اخبار داخلی بریتانیا می‌تواند برای مدت کوتاهی مسیر جفت ارز GBPUSD را از شاخص دلار جدا کند.
• اونس جهانی طلا یا XAUUSD: طلا جفت ارز به حساب نمی‌آید؛ اما جزو اصلی‌ترین نمادهای فارکس است که با شاخص دلار رابطه معکوس دارد. رشد DXY به معنای ریزش شدید قیمت طلا در بازارهای جهانی است.

2. همبستگی مستقیم با شاخص دلار

این دسته از جفت ارزها دلار آمریکا را در سمت چپ خود دارند. هنگام صعود شاخص دلار، این جفت ارزها هم صعودی می‌شوند تا قدرت دلار را در برابر سایر ارزها را نشان دهند.

در ادامه اصلی‌ترین جفت ارزها با همبستگی مستقیم با شاخص دلار را معرفی خواهیم کرد:

• جفت ارز USDJPY: بانک مرکزی ژاپن سال‌ها است که نرخ بهره ثابت زیر ۱ درصد دارد؛ از این رو با هر گونه خبر افزایش نرخ بهره آمریکا، این جفت ارز مانند موشک صعودی خواهد شد.
• جفت ارز USDCHF: این جفت ارز هم همبستگی مستقیم با شاخص دلار دارد؛ اما رفتار آرام‌تر و تکنیکال‌تری نسبت به ین ژاپن از خود نشان می‌دهد.
• جفت ارز USDCAD: دلار کانادا هم با شاخص دلار آمریکا رابطه مستقیم دارد؛ اما یک متغیر مزاحم وجود دارد. اقتصاد کانادا به شدت به نفت وابسته است و با رشد قیمت نفت می‌تواند رفتار این جفت ارز را تغییر دهد.

آنچه در این درس یاد گرفتیم

شاخص دلار آمریکا قدرت واقعی دلار در برابر ۶ ارز معتبر دنیا را نشان می‌دهد. این شاخص سلامت اقتصاد آمریکا و وضعیت بحران‌های جهانی را مشخص می‌کند. در شرایط نرمال اقتصاد آمریکا و صلح در دنیا، شاخص دلار آمریکا نزولی می‌شود؛ اما هر محرک برای اقتصاد آمریکا یا تنش و درگیری در هر نقطه دنیا می‌تواند DXY را به شدت صعودی کند.

برای معامله در بازار فارکس نیاز است تا عوامل اثر گذار بر بازار فارکس را بشناسید و بدانید که با تضعیف یا تقویت دلار جفت ارزهای فارکس چه واکنشی نشان می‌دهند.

در درس اول از بخش بررسی اختصاصی ارزها و ساختار درون‌بازاری، آموختید شاخص دلار چیست و تاثیر آن بر روی ارزهای مختلف چگونه است. در درس بعدی، به سراغ یادگیری مفهوم COT و پوزیشنینگ خواهیم رفت و می‌آموزیم جریان پول را چطور می‌توان تحلیل کرد.