خلاصه در یک دقیقه
CPI شاخصی است که تغییر قیمت کالاها و خدمات مصرفی مردم را اندازهگیری میکند و یکی از مهمترین معیارهای بررسی تورم در اقتصاد است. افزایش CPI میتواند نشاندهنده رشد فشارهای تورمی باشد و باعث شود بانکهای مرکزی برای کنترل تورم، سیاستهایی مانند افزایش نرخ بهره را بررسی کنند. Core CPI با حذف نوسانات شدید قیمت غذا و انرژی، تصویر دقیقتری از روند پایدار تورم ارائه میدهد.
در بازار فارکس، معاملهگران علاوه بر عدد CPI، تفاوت آن با پیشبینی بازار و تاثیر احتمالی آن بر سیاستهای پولی بانک مرکزی را بررسی میکنند؛ زیرا واکنش ارزها به انتظارات بازار و شرایط کلی اقتصاد بستگی دارد.
شاخص قیمت مصرف کننده یا CPI چیست؟
شاخص قیمت مصرف کننده در واقع یک عدد است که نشان میدهد قیمت محصولات و خدمات مورد استفاده روزانه مردم چقدر تغییر کرده است. هزینههایی مانند خوراک، پوشاک، حمل و نقل و درمان در این شاخص قرار دارند. دولتها هر ماه تغییر قیمت این موارد را بررسی میکنند تا ببینند که نسبت به قبل ارزانتر یا گرانتر شده است.
اگر قیمتها بالاتر رفته باشند، یعنی تورم مثبت داریم. اگر قیمتها ثابت مانده باشند، تورمی وجود ندارد و اگر قیمتها کاهشی شوند، با تورم منفی رو به رو هستیم. به همین دلیل است که شاخص CPI مستقیما با زندگی مردم عادی سروکار دارد و روی بازارهای مالی هم اثر میگذارد.
CPI چگونه محاسبه میشود؟
برای محاسبه CPI، دولت قیمتها را از فروشگاهها، سوپرمارکتها، پمپ بنزینها، مراکز درمانی و… جمع آوری میکند. سپس «سبد خرید مردم» را به صورت ماهانه و سالانه مقایسه میکند تا ببیند که هزینهها چه قدر تغییر کردهاند. نتیجه این مقایسهها به یک درصد تغییر تبدیل میشود که همان تورم است.
CPI معمولا در دو نسخه ماهانه و سالانه منتشر میشود. در نسخه ماهانه تغییر نسبت به ماه قبل و در نسخه سالانه تغییر نسبت به سال قبل مدنظر قرار میگیرد. نسخه سالانه برای تحلیلگران اهمیت بالاتری دارد؛ چرا که نوسانات کوتاه مدت را در نظر نمیگیرد و تصویر واقعیتری از تورم نمایش میدهد.
Core CPI چیست و چرا غذا و انرژی حذف میشود؟
Core CPI در واقع شاخص قیمت مصرف کننده بدون محاسبه دو گروه مهم غذا و انرژی است. غذا و انرژی معمولا نوسانات بسیار شدیدی دارند و به همین دلیل یک تصویر واقعی از تورم نشان نمیدهند. برای مثال، قیمت گندم با یک طوفان سریعا صعودی میشود یا قیمت نفت با یک تنش سیاسی بالا خواهد رفت.
هدف Core CPI این است که نوسانات لحظهای را حذف کند و تغییرات پایدار و قابل اعتماد را برای محاسبه تورم در نظر بگیرد. بانکهای مرکزی هم برای تصمیم گیری درباره نرخ بهره و سیاستهای پولی بیشتر به Core CPI توجه میکنند.
شاخص قیمت مصرف کننده چه چیزی درباره تورم به ما میگوید؟
CPI یعنی تورم مصرف کننده. CPI نشان میدهد که مردم برای خرید نیازهای روزمرهشان چه قدر بیشتر یا کمتر پول پرداخت میکنند. وقتی CPI بالا میرود؛ یعنی هزینه زندگی مردم افزایش پیدا کرده است و مردم باید پول بیشتری برای کالاها و خدمات ثابت پرداخت کنند. این به معنای کاهش قدرت خرید و زندگی گرانتر است. در مقابل، کاهش یا ثابت ماندن CPI به این معنی است که تورم کنترل شده و قیمتها افزایش پیدا نکردهاند.
تورم بالا به معنای رشد تقاضا و کاهش عرضه کالا و خدمات در بازار است. این وضعیت ناشی از رشد اقتصادی ناگهانی، افزایش درآمد مردم و هجوم برای خرید کالاهای بیشتر و مصرف گرایی است. این مسئله باعث کاهش عرضه و افزایش قیمتها میشود. مردم هم برای حفظ ارزش پولشان مجدد بیشتر خرید میکنند. در این شرایط، نقش CPI در نمایش تورم مشخص میشود و به عنوان یک داده مهم در تحلیل اقتصادی در نظر گرفته خواهد شد.
CPI چگونه بر سیاست پولی و نرخ بهره اثر میگذارد؟
بانکهای مرکزی مانند فدرال رزرو یک وظیفه اصلی دارند و آن هم کنترل تورم است. این بانکها معمولا یک هدف تورمی را مشخص میکنند؛ سپس اگر CPI بالاتر از هدف منتشر شد، سیاستهای انقباضی را اجرا میکنند تا جلوی سرعت رشد قیمتها را بگیرند. در مقابل، اگر CPI کمتر از هدف بانک مرکزی باشد، نگرانی بابت ضعف اقتصادی، رکود و کاهش تقاضا افزایش پیدا میکند که موجب سیاستهای انبساطی این بانک میشود.
در سیاستهای انقباضی با افزایش نرخ بهره تلاش میشود تا ارزش پول ملی بالا بماند و قدرت خرید مردم حفظ شود و در مقابل در سیاستهای انبساطی، نرخ بهره کاهش پیدا میکند تا رونق اقتصادی شکل بگیرد و کالاهای بیشتری تولید شود که در نتیجه کاهش ارزش پول ملی اتفاق میافتد.
مثال
در ژوئن 2022، انتشار گزارش CPI ایالات متحده و ثبت تورم بیسابقه 9.1 درصدی، فراتر از پیشبینیهای بازار ظاهر شد. این عدد شوکهکننده، فدرال رزرو را ناچار ساخت تا با تشدید سیاستهای انقباضی و افزایش تهاجمی نرخ بهره، تقاضا برای دلار را بالا ببرد و موجب جهش این ارز در برابر سایر همتایان خود در بازار فارکس شود.
شاخص قیمت مصرف کننده چگونه ارزش ارز را تغییر میدهد؟
CPI در تعیین ارزش ارزها هم اثر گذار است و به همین دلیل مورد توجه تحلیلگران فارکس قرار میگیرد. بالا رفتن CPI به معنای کاهش قدرت خرید و ارزش پول ملی است. در این شرایط، بانک مرکزی برای کنترل تورم نرخ بهره را افزایش میدهد. با افزایش نرخ بهره امیدها به افزایش ارزش پول بیشتر خواهد شد.
برای مثال، اگر CPI آمریکا بالا برود، انتظارات برای افزایش نرخ بهره افزایش پیدا میکند و در نتیجه جفت ارز EURUSD نزولی خواهد شد.
در مقابل، وقتی CPI روند نزولی به خود میگیرد، تصور بازار بر این خواهد بود که بانک مرکزی نرخ بهره را کاهش خواهد داد تا اقتصاد دوباره جان بگیرد. با کاهش نرخ بهره، جذابیت برای سرمایه گذاری در ارز کاهش پیدا میکند و ترجیح معامله گران به فروش ارز و خرید دیگر ارزها است.
برای مثال، بانک مرکزی ژاپن همواره سیاستهای انبساطی و نرخ بهره صفر یا منفی را پیشنهاد میدهد. از این رو، در بیشتر مواقع روند جفت ارز USDJPY صعودی است.
برای بازار فارکس به جز خود CPI، انتظارات بازار هم اهمیت دارد. اگر میزان CPI منتشر شده خلاف انتظارات بازار باشد؛ معمولا قیمتها در بازار واکنش شدیدی نشان میدهند. در مقابل، اگر دادهها مطابق انتظارات باشد؛ بازار از قبل به آن واکنش نشان داده و در لحظه انتشار اتفاق خاصی نمیافتد.
تمرین عملی
زمانی که تنشهای ژئوپلیتیک و تحریمهای روسیه در سال ۲۰۲۲ باعث جهش کمسابقه قیمت انرژی در اروپا شد، تورم کل (CPI) منطقه یورو به ارقام بیسابقهای رسید، اما بانک مرکزی اروپا (ECB) با وجود این تورم بالا، در ابتدا نرخ بهره را تغییر نداد زیرا میدانست این شوک ناشی از انرژی است و نه تقاضای داخلی.
با توجه به رویکرد بانک مرکزی و اهمیت تورم هسته، به نظر شما بازار به این شوک موقت انرژی چه واکنشی نشان داد و ارزش یورو در برابر دلار چه مسیری را طی کرد؟
دیدگاه خود را در انتهای صفحه با دیگر تریدرها به اشتراک بگذارید.
آنچه در این درس آموختیم
CPI شاخصی کلیدی برای محاسبه تورم است که به صورت مستقیم هزینههای زندگی مردم را بررسی میکند. Core CPI نسخه دقیقتر و پایدارتر شاخص به حساب میآید که نوسانات شدید غذا و انرژی را حذف کرده است. بانکهای مرکزی با استفاده از این داده اقتصادی تصمیم نهایی در مورد نرخ بهره را میگیرند. کاهش یا افزایش نرخ بهره هم به صورت مستقیم روی ارزش ارزها در بازار فارکس اثر میگذارد.
در دروس بعدی به سراغ PCE، PPI و دیگر شاخصهای قیمتی خواهیم رفت تا بدانیم آمارهای اقتصادی بر بازار فارکس چه تاثیری میگذارد.
هنوز کسی نظری نداده!
شما میتوانید اولین نفری باشید که نظری در این مقاله ثبت میکند.
اولین نفر باشید که نظر میدهید
