چگونه نرخ مبادله ارز را در فارکس بخوانیم؟

خلاصه در یک دقیقه
نرخ مبادله قیمت یک ارز نسبت به ارز دیگر است و در جفت‌ارزهایی مانند EUR/USD، نشان می‌دهد برای خرید یک واحد ارز پایه چند واحد ارز متقابل لازم است. Bid و Ask دو قیمت اصلی بازار هستند؛ Bid قیمتی است که در آن می‌توان ارز پایه را فروخت و Ask قیمتی است که در آن می‌توان آن را خرید.
اختلاف این دو قیمت Spread نام دارد. Spot Rate، نرخ آتی و Cross Rate از انواع مهم نرخ مبادله هستند و هرکدام اطلاعات متفاوتی درباره قیمت فعلی، قیمت‌گذاری آینده و رابطه میان ارزها ارائه می‌کنند.
نرخ مبادله تحت تأثیر عواملی مانند نرخ بهره، تورم، سیاست بانک مرکزی، داده‌های اقتصادی، ریسک‌های ژئوپولیتیک و تراز تجاری تغییر می‌کند. در تحلیل فارکس، بررسی نرخ مبادله در کنار این عوامل کمک می‌کند قدرت نسبی ارزها و تغییرات احتمالی جفت‌ارزها بهتر درک شود.

نرخ مبادله چیست و چرا اهمیت دارد؟

نرخ مبادله ارز در فارکس به زبان ساده نسبت قیمت یک ارز به ارز دیگر است؛ یعنی برای خرید یک واحد ارز پایه باید چند واحد ارز متقابل را بفروشیم. نرخ مبادله هر جفت ارز بر اساس عرضه و تقاضا در معاملات فارکس مشخص می‌شود. و فرمول آن به صورت زیر است:

نرخ مبادله ارز = (ارز مظنه) / (ارز پایه)

مثال
نرخ مبادله جفت ارز EURUSD ۱.۱۵ است؛ یعنی برای خرید هر واحد یورو باید ۱.۱۵ دلار بفروشید. هر چه قدر این نرخ مبادله بالاتر برود؛ قدرت یورو نسبت به دلار بیشتر خواهد شد که نتیجه تقویت یورو یا تضعیف دلار است.

نرخ مبادله می‌تواند وضعیت اقتصاد کلان، تورم، نرخ بهره و سیاست‌های بانک مرکزی هر کشور را مشخص کند و از طرف دیگر نمایانگر جریان سرمایه و نقدینگی بین کشورها است. وقتی بانک مرکزی نرخ بهره را افزایش می‌دهد، ارز رایج کشور تقویت می‌شود و این تغییر به وضوح در نرخ مبادله دیده می‌شود. حتی تغییرات نرخ مبادله زودتر از اعلام رسمی اتفاق می‌افتد و می‌تواند به نوعی عامل پیش‌بینی کننده باشد.

نکته مهم: در بازار فارکس جفت ارزهای مختلف در برابر یکدیگر معامله می‌شوند. برای خواندن نرخ مبادله باید با مفهوم ارز پایه و ارز متقابل آشنا شوید زیرا نرخ مبادله قدرت خرید ارز پایه در برابر ارز متقابل را نمایش می‌دهد به همین دلیل در مقاله جفت ارز چیست، به بررسی جامع این موضوع پرداخته‌ایم.

نحوه خواندن نرخ مبادله

نرخ مبادله در چند نقطه از پلتفرم معاملاتی قابل مشاهده هستند. برای مثال عددی که روی چارت حرکت می‌کند که همان قیمت فعلی را نشان می‌دهد، نرخ مبادله است. یا آخرین کندل از سمت راست چارت که نمایان‌گر آخرین نرخ مبادله جفت ارز است.

همچنین در پلتفرم‌هایی مثل MetaTrader یا TradingView، در روی چارت جفت ارزهای مختلف، دو مربع رنگی (قرمز و آبی) مشاهده می‌کنید که درون آن‌ها نوشته شده BUY و SELL، اعدادی مانند 1.1050 یا 1.18 که در زیر آن‌ها می‌بینید نرخ مبادله ارز است.

مثال عملی از نحوه خواندن نرخ مبادله

به تصویر زیر که نمایی از پلتفرم متاتریدر 4 است نگاه کنید:

1. مهم‌ترین بخش (روی خود چارت)

داخل هر چارت مثلاً چارت EURUSD,H4 (در قسمت بالاتر تصویر)، در سمت چپ بالا یک باکس قرمز می‌بینید که داخل آن نوشته شده:

• SELL 1.1802
• BUY 1.1803

این اعداد نرخ مبادله لحظه‌ای هستند به این معنی که:

• 1.1802 (SELL / Bid): نرخ مبادله‌ای که می‌توان جفت ارز را فروخت.
• 1.1803 (BUY / Ask): نرخ مبادله‌ای که می‌توان جفت ارز را خرید.

2. در پنل سمت چپ (Market Watch)

در سمت چپ تصویر که به آن مارکت واچ هم می‌گویند ستونی وجود دارد که لیست جفت‌ارزها را نمایش داده و در آن اسامی جفت ارزهای مختلف به همراه نرخ مبادله Ask و Bid آ‌ن‌ها وجود دارد (توضیحات تکمیلی در هدینگ پایین). مثلاً در مود EURUSD که سومین ارز در این لیست است، اینگونه مشاهده می‌کنیم:

• Bid: 1.18020
• Ask: 1.18030

3. عدد روی چارت

اگر تریدر باشید، عدد BUY/SELL روی خود چارت که دقیقا کنار آخرین کندل وجود دارد، برای شما مهم‌تر است، زیرا عدد بسیار دقیق لحظه‌ای و کاربردی است که برای ورود و خروج به معامله استفاده می‌شود.

نکته حرفه‌ای
در بازار واقعی و برای ترید با دو نرخ مبادله مواجه هستیم: Bid (قیمت فروش) و Ask (قیمت خرید) که هر تریدری باید آن‌ها را بشناسد. به همین منظور در ادامه به صورت مفصل به آن خواهیم پرداخت.

نرخ مبادله Bid و Ask چه تفاوتی دارند؟

در بازار معاملاتی هر جفت ارز، با دو نرخ مبادله مواجه هستیم: Ask و Bid. بید قیمتی است که معامله‌گر می‌تواند در آن ارز پایه را بفروشد و اسک قیمتی است که می‌تواند در آن ارز پایه را بخرد. اختلاف این دو قیمت، Spread نام دارد و در شرایط عادی Bid پایین‌تر از Ask است.

اسپرد (Spread) به چه معنی است و چگونه محاسبه می شود؟

اسپرد در فارکس به معنای اختلاف میان قیمت Ask و Bid است. این اختلاف جزئی از هزینه‌های معاملاتی شناخته می‌شود که برخی از بروکرهای فارکس به عنوان درآمد خود شناسایی می‌کنند و در سایر موارد اختلاف طبیعی در بازار است که میان خریداران و فروشندگان وجود دارد.

اسپرد در بازار فارکس به دو صورت شناور و ثابت وجود دارد.

اسپرد ثابت در حساب‌ها و بروکرهای مارکت میکر دیده می‌شود که در شرایط مختلف تغییر نمی‌کند و همواره مقدار ثابتی است. در مقابل، اسپرد شناور در حساب‌ها و بروکرهایی دیده می‌شود که معاملات را مستقیم به تامین کنندگان نقدینگی ارسال می‌کنند. تامین کنندگان نقدینگی هم با توجه به حجم معاملات و نقدینگی در بازار اسپرد را مشخص می‌کنند.

بروکرهای فارکس در حساب‌های معاملاتی مختلف اسپرد ثابت و متغیر ارائه می‌دهند که برای نمادهای مختلف هم متفاوت است. تریدرهای حرفه‌ای معمولا قبل از ثبت نام و معامله مقایسه اسپرد بروکرها را انجام می‌دهند. اسکالپرها همیشه دوست دارند تا در بروکرهایی معامله کنند که اسپرد پایین‌تری برای نمادهای معاملاتی مختلف دارند.

مثال عملی برای اسپرد
اگر در جفت ارز EUR/USD قیمت Bid برابر 1.1050 و قیمت Ask برابر 1.1052 باشد؛ اسپرد برابر 2 پیپ است. این یعنی معامله‌گر هنگام باز کردن معامله، باید حداقل 2 پیپ حرکت مثبت در جهت معامله داشته باشد تا به نقطه سر به سر برسد.

معرفی انواع نرخ های مبادله

در بازار ارز نرخ مبادله تنها یک عدد ساده نیست؛ بلکه انواع مختلفی از نرخ‌ها وجود دارد که هر کدام کاربرد خاصی در تحلیل فاندامنتال فارکس دارند. هر کدام از این نرخ‌ها به تریدر کمک می‌کنند تا درک عمیق‌تری از رفتار ارزها، جریان نقدینگی و انتظارات بازار داشته باشد. در ادامه سه نرخ مهم مبادله در بازار فارکس را توضیح می‌دهیم که کاربرد بیشتری در تحلیل‌ها دارند.

1. نرخ لحظه ای

نرخ لحظه‌ای یا Spot Rate به قیمت‌های واقعی بازار گفته می‌شود که تریدر هر لحظه در بازار می‌بیند و بر اساس آن پوزیشن خرید یا فروش باز می‌کند. این نرخ نتیجه عرضه و تقاضا در لحظه، اخبار اقتصادی، سیاست‌های بانک مرکزی و جریان نقدینگی است. هر جفت ارز در هر لحظه دارای دو نرخ لحظه‌ای خرید و فروش است که پایه تمام تحلیل‌های تکنیکال و معاملات کوتاه مدت را تشکیل می‌دهد.

2. نرخ قراردادهای آتی

نرخ قراردادهای آتی برای معاملات آینده تعیین می‌شود و معمولا در معاملات بین بانکی تعیین می‌شود. این نرخ بر اساس نرخ لحظه‌ای و اختلاف نرخ بهره بین دو ارز محاسبه می‌شود. نرخ قراردادهای آتی انتظارات بازار از ارزش آینده ارزها را نشان می‌دهد و در تحلیل فاندامنتال به شدت اهمیت دارد. شرکت‌های بزرگ و بانک‌ها از این نرخ برای هجینگ استفاده می‌کنند.

3. نرخ بین دو ارز بدون حضور دلار

نرخ بین دو ارز یا Cross Rate مربوط به زمانی است که یک جفت ارز در هیچ کدام از سمت‌های خود دلار یا یورو را ندارند و با استفاده از جفت ارزهای دلاری یا یورویی نرخ مبادله‌اش به دست می‌آید.

برای مثال
اگر بخواهیم نرخ EUR/JPY را محاسبه کنیم، می‌توانیم از ترکیب دو نرخ EUR/USD و USD/JPY استفاده کنیم. اگر EUR/USD = 1.10 و USD/JPY = 150 باشد؛ نرخ تقریبی EUR/JPY برابر است با:
EUR/JPY=1.10×150=165

Cross Rate نشان می‌دهد چگونه تغییرات یک ارز می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم روی ارزهای دیگر تأثیر بگذارد.

عوامل مؤثر بر تغییر نرخ مبادله

نرخ مبادله ارزها در فارکس مطابق با عرضه و تقاضا برای هر ارز مشخص می‌شود. میزان عرضه و تقاضا هم بر اساس وضعیت اقتصادی، سیاست‌های پولی و حتی شرایط سیاسی کشور مشخص می‌شود. هر تغییری در این عوامل می‌تواند باعث تقویت یا تضعیف ارزها شود که در نهایت منجر به نوسان نرخ مبادله می‌شود. در ادامه هر کدام از این عوامل را به صورت جداگانه بررسی می‌کنیم.

نرخ بهره

نرخ بهره از قدرتمندترین محرک‌های بازار ارز است. با افزایش نرخ بهره، بازدهی سرمایه گذاری در بانک‌های کشور بیشتر می‌کند که در نهایت منجر به خرید ارز خواهد شد. در مقابل، کاهش نرخ بهره می‌تواند پول ملی را تضعیف کند و میزان فروش ارز در بازار را افزایش دهد.

تورم

هر چه قدر تورم در کشور بالاتر برود؛ قدرت خرید پول ملی کاهش پیدا می‌کند و در برابر دیگر ارزها تضعیف خواهد شد. اگر کشوری تورم کنترل نشده داشته باشد، تمایل به نگهداری پول ملی کاهش پیدا می‌کند و سرمایه گذاران ارز رایج کشور را برای تبدیل کردن به سایر ارزها می‌فروشند. این مسئله باعث افزایش عرضه پول ملی و تقاضا برای سایر ارزها می‌شود.

سیاست های بانک مرکزی

بانک مرکزی هر کشور ابزارهایی مانند تعیین نرخ بهره، خرید و فروش اوراق قرضه، سیاست‌های انبساطی و انقباضی و برنامه‌های حمایتی و مداخله‌ای دارد که ارزش پول ملی را تغییر می‌دهد. سیاست‌های انبساطی (افزایش نقدینگی) معمولا باعث تضعیف ارزش پول ملی و انقباضی (کاهش نقدینگی) باعث تقویت می‌شود.

تریدرهای حرفه‌ای فارکس همیشه سخنرانی‌ها، بیانیه‌ها و نشست‌های بانک‌های مرکزی را دنبال می‌کنند تا جهت آینده حرکت جفت ارزها مشخص شود.

داده‌های اقتصادی

داده‌های اقتصادی آیینه تمام قد سلامت اقتصاد یک کشور هستند. میزان تولید ناخالص داخلی، نرخ بیکاری و اشتغال، شاخص تورم و… پویایی اقتصاد را مشخص می‌کنند و به تریدرهای فارکس این سیگنال را می‌دهند که ارز رایج کشور در حال تقویت یا تضعیف است.

برای آگاهی از این مورد نیز تقویم اقتصادی فارکس، بسیار کاربردی است که در فارکس فکتوری فارسی آن را به صورت آنلاین نمایش می‌دهیم تا بتوانید داده‌ها و اخبار اقتصادی مهم را به صورت لحظه‌ای دنبال کنید.

ریسک های ژئوپولیتیک

جنگ‌ها، تنش‌های سیاسی، تحریم‌ها،‌کودتاها و بحران‌های منطقه‌ای می‌توانند باعث فرار سرمایه و افزایش فروش ارز رایج کشور می‌شود. در چنین شرایطی ارز رایج تضعیف می‌شود و سرمایه گذاران بیشتر به ست ارزهای امن مانند ین ژاپن، فرانک سوئیس و دلار آمریکا می‌روند. در مقابل، با شرایط ثبات سیاسی و آرامش در فضای کشور به صورت پایدار، جریان نقدینگی به سمت خرید ارز رایج کشور سرازیر می‌شود.

تراز تجاری

هر گاه تراز تجاری کشور مثبت باشد؛ به این معنی است که صادرات بیشتر از واردات است و کشور در حال ارز آوری و سرمایه گذار برای تقویت پول ملی است. در مقابل، تراز تجاری منفی به معنای واردات بیشتر از صادرات است و ارز کشور برای خرید کالاهای خارجی فروخته می‌شود. تراز تجاری منفی باعث می‌شود که ارز ملی تضعیف شود.

آنچه در این درس آموختیم

نرخ مبادله ارز در فارکس در واقع همان قیمت آخرین کندل روی چارت است که البته همواره به دو شکل Ask و Bid نمایش داده می‌شود. در بازار فارکس نرخ‌های مبادله مختلفی داریم که هر کدام سیگنال‌های متفاوتی به تریدرها می‌دهند و باعث می‌شوند که تحلیل‌های دقیق‌تری نسبت به وضعیت بازار انجام شود. شناخت عوامل موثر بر تغییر نرخ مبادله هم به تریدرها در دنبال کردن روند و تعیین جهت پوزیشن کمک می‌کند.

در این درس آموختیم که چگونه می‌توان نرخ مبادله ارز در فارکس را خواند و با مفهوم bid و ask آشنا شدیم. در دروس بعدی بررسی می‌کنیم که نقش انتظارات بازار در نوسانات قیمت و مهم‌ترین داده‌ها برای تحلیل فاندامنتال در فارکس چیست؟