نفت خام چه تاثیری بر دلار کانادا و ارزهای کالایی دارد؟

خلاصه درس در یک دقیقه:
اگر در بازار فارکس معامله می‌کنید، نباید نفت را فقط یک کالای انرژی بدانید؛ چون قیمت نفت می‌تواند مستقیماً روی ارزش ارزهایی مانند دلار کانادا اثر بگذارد. کانادا یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان است و افزایش قیمت نفت معمولاً باعث رشد درآمدهای صادراتی، بهبود تراز تجاری و تقویت دلار کانادا می‌شود.
در مقابل، کاهش قیمت نفت می‌تواند رشد اقتصادی را کند کرده و حتی بانک مرکزی کانادا را به کاهش نرخ بهره وادار کند که نتیجه آن تضعیف CAD است. البته که این رابطه همیشه مستقیم نیست و عواملی مانند قدرت دلار آمریکا، نرخ بهره، ریسک‌گریزی بازار و نوع شوک نفتی نیز در تعیین مسیر ارزها نقش مهمی دارند.
بنابراین، برای تحلیل صحیح جفت‌ارزهایی مانند USD/CAD، تنها بررسی نمودار نفت کافی نیست و باید مجموعه‌ای از عوامل فاندامنتال را به‌صورت هم‌زمان ارزیابی کرد.

رابطه نفت و دلار کانادا در چیست؟

وقتی قیمت نفت افزایش می‌یابد، معمولاً درآمد صادراتی کانادا بهتر می‌شود و این موضوع می‌تواند از دلار کانادا حمایت کند؛ بنابراین در بسیاری از شرایط، رشد نفت باعث تقویت CAD و کاهش USD/CAD می‌شود. برعکس، افت قیمت نفت معمولاً برای دلار کانادا منفی است و می‌تواند باعث رشد USD/CAD شود.

اما این رابطه همیشه مستقیم نیست و بانک کانادا با یک یادداشت تحلیلی نشان داده است که از سال ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۴ حساسیت دلار کانادا به نفت بسیار بالا بوده است؛ اما ریزش قیمت نفت در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ تنها یکی از عوامل تضعیف CAD بوده است و عوامل بزرگ‌تری مانند قدرت گرفتن دلار آمریکا و سایر متغیرهای سیستماتیک اثر بیشتری روی ارزش دلار کانادا گذاشتند.

چرا نفت روی دلار کانادا اثر می‌گذارد؟

نفت یک کالای صادراتی است و کانادا هم یکی از بزرگ‌ترین صادر کنندگان نفت دنیا است. بیشترین میزان نفت صادراتی کانادا به آمریکا ارسال می‌شود. البته،‌ این موضوع تنها دلیل اثر گذاری نفت بر اقتصاد کانادا نیست. در ادامه موضوعات بیشتری در این باره را بررسی خواهیم کرد.

۱. کانادا صادرکننده بزرگ انرژی است

نفت خام برای کانادا بخشی از جریان درآمد ارزی کشور به حساب می‌آید. آمارها نشان می‌دهد که رشد ۲.۹ درصدی استخراج و صادرات نفت و گاز در ماه آپریل باعث شده تا کل تولید ناخالص داخلی کانادا ۰.۵ درصد رشد کند که تاثیر عمیق نفت روی اقتصاد کانادا را نشان می‌دهد. ارزش کل صادرات کانادا در آپریل ۲۰۲۶ هم ۷۵ میلیارد دلار کانادا بوده است و نفت نزدیک به ۲۰ درصد سهم در این صادرات داشته است.

وقتی قیمت نفت بالا می‌رود، اگر حجم صادرات ثابت بماند، ارزش دلاری صادرات کانادا افزایش می‌یابد. این اتفاق می‌تواند باعث ورود ارز خارجی بیشتر، بهبود تراز تجاری، افزایش درآمد شرکت‌های انرژی و رشد سرمایه‌گذاری در بخش انرژی شود. این مجموعه عوامل معمولاً برای CAD مثبت است.

۲. نفت روی رابطه مبادله یا Terms of Trade اثر دارد

رابطه مبادله یعنی قیمت کالاهایی که یک کشور صادر می‌کند نسبت به قیمت کالاهایی که وارد می‌کند. اگر قیمت صادرات یک کشور بالا برود، درآمد واقعی آن کشور بهتر می‌شود. برای کانادا، افزایش قیمت نفت معمولاً رابطه مبادله را بهتر می‌کند، چون نفت و انرژی بخش مهمی از صادرات این کشور است.

۳. نفت روی سرمایه‌گذاری و اشتغال در کانادا اثر دارد

وقتی قیمت نفت بالا می‌رود، پروژه‌های انرژی، حفاری، حمل‌ونقل، خطوط لوله و سرمایه‌گذاری در استان‌هایی مثل آلبرتا جذاب‌تر می‌شود. وقتی نفت سقوط می‌کند، شرکت‌های انرژی پروژه‌ها را کاهش می‌دهند، اشتغال در بخش انرژی آسیب می‌بیند و درآمد استان‌های نفتی افت می‌کند.

۴. نفت روی سیاست پولی بانک مرکزی کانادا اثر می‌گذارد

افت نفت می‌تواند دو اثر متضاد داشته باشد. از یک طرف، قیمت بنزین و انرژی پایین‌تر می‌آید و تورم کل کاهش می‌یابد. از طرف دیگر، درآمد و سرمایه‌گذاری در بخش انرژی افت می‌کند و رشد اقتصادی ضعیف می‌شود. اگر بانک مرکزی احساس کند شوک نفتی به رشد ضربه می‌زند، ممکن است سیاست پولی را نرم‌تر کند؛ یعنی نرخ بهره را کاهش دهد یا لحن انبساطی‌تری بگیرد. این موضوع معمولاً برای CAD منفی است.

بانک مرکزی کانادا در ژانویه ۲۰۱۵ تأکید کرد افت قیمت نفت تا محدوده ۴۹ دلار باعث شده تا درآمدهای نفتی کانادا به شدت کاهش پیدا کند و با کاهش میزان سرمایه گذاری روی بخش اشتغال و استخراج نفت، نرخ بیکاری افزایش پیدا کند. این موضوع باعث شد تا نرخ بهره ۰.۲۵ درصد کاهش پیدا کند و دلار کانادا تضعیف شود.

چرا رابطه نفت و CAD همیشه دقیق نیست؟

بسیاری از تریدرهای تازه‌کار فکر می‌کنند اگر نفت بالا رفت، حتماً CAD هم باید تقویت شود؛ اما بازار فارکس پیچیده‌تر است. چند عامل می‌تواند رابطه نفت و CAD را ضعیف یا حتی معکوس کند.

۱. دلار آمریکا می‌تواند همه چیز را تحت تأثیر قرار دهد

بیشتر معاملات نفت به دلار آمریکا قیمت‌گذاری می‌شود و USD خودش یکی از مهم‌ترین متغیرهای جهانی است. اگر همزمان با رشد نفت، دلار آمریکا هم به دلیل نرخ بهره بالاتر یا ریسک‌گریزی جهانی تقویت شود، اثر مثبت نفت روی CAD ممکن است خنثی شود.

۲. نوع شوک نفتی مهم است: شوک عرضه یا شوک تقاضا؟

اگر نفت به دلیل رشد اقتصاد جهانی و افزایش تقاضا بالا برود، معمولاً برای ارزهای کالایی مثبت‌تر است؛ چون هم قیمت کالاها بالا می‌رود و هم بازارها ریسک‌پذیرتر می‌شوند. اما اگر نفت به دلیل جنگ، تحریم یا اختلال عرضه جهش کند، بازار ممکن است وارد حالت ریسک‌گریزی شود. در این حالت، دلار آمریکا و ین ژاپن ممکن است به عنوان دارایی امن تقویت شوند و اثر مثبت نفت روی CAD محدود شود.

به عنوان مثال
نمونه روشن این وضعیت در بحران‌های ژئوپلیتیک دیده می‌شود. در مارس ۲۰۲۶، نفت به دلیل تنش‌های خاورمیانه تا ۱۲۰ دلار هم افزایش پیدا کرد، اما در برخی روزها دلار کانادا نتوانست از رشد نفت استفاده کند، چون تقاضا برای دلار آمریکا به‌عنوان دارایی امن بالاتر رفته بود.

۳. بازار به نرخ بهره نگاه می‌کند، نه فقط نفت

فرض کنید نفت رشد کند، اما بازار انتظار داشته باشد بانک مرکزی کانادا نرخ بهره را کاهش دهد و همزمان فدرال رزرو آمریکا سیاست سخت‌گیرانه‌تری داشته باشد. در این حالت، اختلاف بازدهی اوراق می‌تواند به نفع USD باشد و مانع تقویت CAD شود.

۴. ساختار اقتصاد کانادا تغییر کرده است

در سال‌های اخیر، برخی تحلیل‌ها نشان داده‌اند که وابستگی بازار ارز کانادا به نفت نسبت به دوره‌های گذشته می‌تواند ضعیف‌تر شود، چون سرمایه‌گذاری انرژی پس از سقوط نفت در ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۵ هرگز به اوج قبلی خود برنگشت و اقتصاد کانادا از نظر ترکیب بخش‌ها تغییر کرده است.

رویترز نیز در مارس ۲۰۲۲ گزارش داد که با وجود جهش نفت به بالاترین سطح چند ساله پس از بحران اوکراین، پیوند تاریخی CAD و انرژی در آن مقطع ضعیف‌تر شده بود.

ارزهای کالایی کدام‌اند و نفت روی هرکدام چگونه اثر می‌گذارد؟

ارز کالایی به ارزی گفته می‌شود که ارزش آن تا حد قابل توجهی به قیمت کالاهای صادراتی کشور مربوط است. مهم‌ترین ارزهای کالایی در فارکس عبارت‌اند از:

در استرالیا، بانک مرکزی این کشور توضیح می‌دهد که افزایش قیمت کالاهای صادراتی باعث افزایش تقاضا برای دلار استرالیا و تقویت AUD می‌شود. همچنین RBA تأکید می‌کند که AUD معمولاً با تغییرات ریسک‌پذیری جهانی و بازار سهام نیز حرکت می‌کند.

پس همه ارزهای کالایی را نباید با یک منطق تحلیل کرد. CAD و NOK بیشتر به انرژی حساس‌اند، اما AUD بیشتر به چین، سنگ‌آهن، زغال‌سنگ و فضای ریسک جهانی واکنش نشان می‌دهد. NZD نیز بیشتر با قیمت لبنیات، کشاورزی و انتظارات نرخ بهره نیوزیلند مرتبط است.

تفاوت WTI، Brent و WCS برای تحلیل دلار کانادا

در تحلیل CAD، باید بدانیم همه نفت‌ها یکسان نیستند
WTI نفت شاخص آمریکاست و در بازارهای آتی آمریکا اهمیت زیادی دارد.
Brent شاخص جهانی‌تر نفت است و برای قیمت‌گذاری بسیاری از معاملات بین‌المللی استفاده می‌شود.
WCS یا Western Canadian Select نفت سنگین کاناداست و برای اقتصاد کانادا اهمیت ویژه‌ای دارد.

برای کانادا، فقط قیمت WTI مهم نیست؛ اختلاف قیمت WCS با WTI هم مهم است. اگر WTI بالا باشد اما WCS به دلیل محدودیت خط لوله، کیفیت نفت یا مشکل صادرات با تخفیف سنگین معامله شود، درآمد واقعی تولیدکنندگان کانادایی کمتر از چیزی است که از روی نمودار WTI دیده می‌شود. بانک مرکزی کانادا نیز در شاخص کالایی خود هر سه قیمت WTI، Brent و WCS را در بخش انرژی لحاظ می‌کند.

اشتباهات رایج تریدرها در تحلیل نفت و CAD

• معامله مستقیم CAD فقط با دیدن نمودار نفت: نفت مهم است، اما کافی نیست. تریدر باید شاخص دلار آمریکا، نرخ بهره، داده‌های کانادا، ریسک جهانی و نوع شوک نفتی را هم ببیند.
• نادیده گرفتن جهت USD/CAD: بعضی معامله‌گران می‌گویند «نفت بالا رفت، پس پوزیشن خرید USD/CAD باز می‌کنم»؛ در حالی که اگر نفت برای CAD مثبت باشد، اثر معمول آن کاهش USD/CAD است، نه افزایش آن.
• یکی دانستن همه ارزهای کالایی: CAD با نفت رابطه قوی‌تری دارد، AUD بیشتر با چین و فلزات صنعتی حرکت می‌کند، NZD بیشتر به کالاهای کشاورزی حساس است و NOK به نفت و گاز اروپا واکنش نشان می‌دهد.
• نادیده گرفتن ریسک گریزی: در بحران‌های جهانی، همبستگی‌های معمول ممکن است بشکند. نفت ممکن است بالا برود، اما USD هم به دلیل پناهگاه امن بودن تقویت شود.
• استفاده نکردن از تایم فریم مناسب: اثر نفت روی CAD در تایم‌فریم‌های خیلی کوتاه ممکن است با نویز خبری، لیکوییدیتی و داده‌های لحظه‌ای مخلوط شود. برای تحلیل بنیادی بهتر است تایم فریم‌های روزانه، هفتگی و ماهانه هم بررسی شوند.

آنچه در این درس یاد گرفتیم

تغییرات قیمت نفت خام یکی از اصلی‌ترین متغیرهای تحلیل فاندامنتال برای دلار کانادا و سایر ارزهای کالایی است. افزایش قیمت نفت معمولا برای صادر کنندگان نفت مثبت است و ارزهایی مانند CAD و NOK تقویت خواهند شد و کاهش قیمت برای کشورهای وارد کننده انرژی مانند ژاپن و هند با رشد اقتصادی و کاهش هزینه‌ها و همراه است که در نهایت تقویت JPY را باعث می‌شود.
البته، این رابطه همیشه قطعی نیست و عواملی مانند دلار آمریکا، نرخ بهره، نوع شوک نفتی، ریسک‌گریزی، سیاست پولی بانک‌های مرکزی، ساختار اقتصاد کشور و حتی تفاوت بین WTI، Brent و WCS می‌توانند نتیجه نهایی را تغییر دهند.

اکنون که تاثیر نفت بر دلار کانادا و ارزهای کالایی را درک کردید، در ادامه دروس آکادمی ایران ریبیت به این سوال پاسخ خواهیم داد که اقتصاد چین چه تاثیری بر روی ارزهای بازار فارکس دارد؟