تحریم‌های ایران چگونه به افزایش سود نفت روسیه کمک می‌کند؟

در هفته‌های اخیر، اروپا، بریتانیا و ایالات متحده تلاش کرده‌اند با ابزارهای مختلف درآمدهای نفتی روسیه را هدف قرار دهند تا توان مالی کرملین برای ادامه جنگ در اوکراین محدود شود. با این حال، بزرگ‌ترین چالش اقتصادی روسیه نه تحریم‌های غرب، بلکه افزایش تولید و سیاست‌های اوپک پلاس است.

سقوط قیمت نفت با افزایش عرضه

گزارش‌ها نشان می‌دهند که برخی کشورها به شدت تولید نفت خود را افزایش داده‌اند و این مسئله باعث شده قیمت جهانی نفت به پایین‌ترین سطح پنج ماه اخیر برسد. در این شرایط، نفت روسیه که پیش‌تر با تخفیف فروخته می‌شد، اکنون با خطر کاهش درآمد بیشتری مواجه است. (برای کسب اطلاعات دقیق‌تر تحلیل نفت امروز را مطالعه کنید.)

تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند که قیمت نفت برنت در سال آینده حدود ۵۰ دلار در هر بشکه باشد؛ رقمی که بودجه روسیه، که بر اساس نفت ۵۹ دلاری تنظیم شده، را با چالش جدی روبه‌رو می‌کند.

عرضه بیش از تقاضا

در هشت ماه اخیر، اوپک پلاس بارها سهمیه تولید خود را افزایش داده است، در حالی که تقاضای جهانی نفت با کندی رشد اقتصادی و افزایش استفاده از خودروهای برقی کاهش یافته است. علاوه بر این، بازگشت صادرات نفت عراق از مسیر ترکیه، رشد تولید در آمریکا، برزیل و گویان و همچنین افزایش تولید برخی کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین، باعث شده بازار جهانی نفت با مازاد عرضه مواجه شود. در نتیجه، قیمت نفت در سه هفته گذشته بیش از ۱۱ درصد کاهش یافته است.

نقش پررنگ ایران در بازار آسیایی

با وجود تحریم‌های آمریکا، ایران توانسته صادرات نفت خود را در سطح قابل توجهی حفظ کند. بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، تولید نفت خام و میعانات ایران به حدود ۴.۸ میلیون بشکه در روز رسیده و نزدیک ۱.۷ میلیون بشکه از این میزان صادر می‌شود. چین بزرگ‌ترین مشتری نفت ایران است و واردات خود از ایران را در تابستان به حدود ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسانده که حتی از خرید نفت روسیه نیز بیشتر است.

حضور ایران در بازار آسیا اثر دوگانه دارد: از یک طرف باعث افزایش عرضه و کاهش قیمت نفت می‌شود و از طرف دیگر فشار بیشتری بر درآمدهای نفتی روسیه وارد می‌آورد، چرا که نفت ایران بخشی از سهم بازار روسیه را پر کرده است. البته اگر تحریم‌های سخت‌گیرانه علیه تهران اعمال شود، عرضه کاهش یافته و قیمت‌ها افزایش می‌یابد؛ وضعیتی که به سود روسیه تمام می‌شود.

آینده اقتصاد روسیه

دولت روسیه در بودجه سال آینده خود بر روی افزایش درآمد نفتی حساب کرده است، اما کارشناسان هشدار می‌دهند که خوش‌بینی بیش از حد می‌تواند شرایطی مشابه سال ۲۰۲۲ ایجاد کند. ادامه جنگ در اوکراین و افزایش هزینه‌های دفاعی، کسری بودجه روسیه را تشدید خواهد کرد، به ویژه که دسترسی مسکو به منابع مالی خارجی محدود است و بخش قابل توجهی از ذخایر صندوق نفتی مصرف شده است.

دلایل پشت پرده افزایش تولید اوپک

افزایش تولید اوپک پلاس تنها به مسائل اقتصادی مربوط نیست. برخی اعضا مانند قزاقستان از سهمیه‌های خود فراتر رفته‌اند و عربستان مجبور شده کاهش تولید دیگر اعضا را جبران کند. علاوه بر این، برخی کشورها اهداف سیاسی دارند و پایین نگه داشتن قیمت نفت می‌تواند با منافع آمریکا و حفظ سهم بازار هم‌راستا باشد.

در نهایت، ترکیب فشار تحریم‌های غرب، مازاد عرضه جهانی و رقابت ایران با نفت روسیه، تصویر روشنی از دشواری‌های اقتصادی مسکو ارائه می‌دهد. روسیه اکنون با کسری بودجه، صادرات ارزان و محدودیت در دسترسی به منابع مالی روبه‌رو است و به نظر می‌رسد سال ۲۰۲۶ سخت‌ترین سال اقتصادی این کشور از آغاز جنگ اوکراین باشد.