آیا تحریم‌های ایران برای همیشه لغو می‌شود؟ چه کسی می‌تواند آن را متوقف کند؟

به گزارش رویترز، کره‌جنوبی که ریاست دوره‌ای شورای امنیت را بر عهده دارد، روز دوشنبه پیش‌نویس قطعنامه‌ای را نهایی کرد که موضوع آن لغو همیشگی تحریم‌های ایران است. با این حال، زمان برگزاری رأی‌گیری هنوز مشخص نشده است.

آغاز ماجرا به ۷ شهریور ۱۴۰۴ (۲۸ اوت ۲۰۲۵) برمی‌گردد؛ جایی که سه کشور اروپایی (بریتانیا، فرانسه و آلمان) مکانیزم موسوم به اسنپ‌بک را فعال کردند و تهران را متهم به نقض تعهدات توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ دانستند؛ توافقی که هدفش جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای عنوان شده بود. مطابق این روند، شورای امنیت موظف است تا ۹ مهر ۱۴۰۴ (۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵) درباره لغو دائمی تحریم‌ها تصمیم‌گیری کند. برای تصویب، دست‌کم ۹ رأی مثبت و همچنین نبود حق وتو از سوی پنج عضو دائم (آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا) الزامی است.

در صورتی که طی ده روز نخست هیچ کشوری پیش‌نویس قطعنامه را ارائه نکند، مسئولیت بر عهده رئیس شورای امنیت قرار می‌گیرد. از آنجا که ریاست دوره‌ای شورا در ماه سپتامبر بر عهده کره‌جنوبی است، این کشور موظف است پیش‌نویس را ارائه کند. کره‌جنوبی می‌تواند در هر مقطع تا پیش از پایان مهلت ۳۰ روزه، قطعنامه را برای رأی‌گیری مطرح نماید. با این حال، بسیاری از دیپلمات‌ها بر این باورند که احتمال تصویب آن اندک است.

در این میان، اروپایی‌ها در حال تلاش برای واداشتن ایران به اجرای سه تعهد جدید هستند؛ تعهداتی که در صورت پذیرش می‌تواند بازگشت تحریم‌ها را به تعویق اندازد و مسیر مذاکرات بلندمدت را باز کند. البته چنین تعویقی نیز تنها با تصویب قطعنامه در شورای امنیت رسمیت خواهد یافت.

از سوی دیگر، روسیه و چین، به‌عنوان دو متحد راهبردی ایران، ماه گذشته پیش‌نویس جداگانه‌ای تدوین کردند که بر تمدید شش‌ماهه توافق ۲۰۱۵ و آغاز فوری گفت‌وگوها تأکید دارد. این طرح تاکنون به رأی گذاشته نشده، اما در صورت مطرح شدن پیش از هر توافق احتمالی میان ایران و اروپا، احتمال وتوی آن توسط آمریکا یا سه کشور غربی بالاست.