نوبل اقتصاد ۲۰۲۵: جایزه مشترک به سه اقتصاددان برای تحقیقات نوآوری و ویرانی خلاق!

جوئل موکیر (Joel Mokyr)، فیلیپ آگیون (Philippe Aghion) و پیتر هاویت (Peter Howitt) روز دوشنبه جایزه نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ را دریافت کردند. این جایزه به پاس پژوهش‌های آن‌ها درباره نقش نوآوری و فرآیند «ویرانی خلاق» در رشد اقتصادی و ارتقای سطح زندگی مردم سراسر جهان اهدا شد.

تحقیقات این سه اقتصاددان نشان می‌دهد فناوری‌های جدید چگونه محصولات و روش‌های تولید تازه‌ای به وجود می‌آورند که جایگزین روش‌های قدیمی می‌شوند و در نهایت زندگی ما را راحت‌تر، سالم‌تر و با کیفیت‌تر می‌کنند.

آکادمی علوم سوئد هم تاکید کرده است که پیشرفت اقتصادی همیشه تضمین شده نیست و باید مراقب باشیم:

«در طول تاریخ، رکود اقتصادی بیشتر از رشد بوده است و تحقیقات این برندگان نشان می‌دهد که باید خطرهای تهدیدکننده رشد را شناسایی و با آن مقابله کنیم.»

جوئل موکیر (Joel Mokyr)، استاد دانشگاه نورث وسترن آمریکا، نیمی از جایزه یک میلیون و دویست هزار دلاری (معادل ۱۱ میلیون کرون سوئد) را دریافت کرد. او که تابعیت اسرائیلی-آمریکایی دارد، صبح زود از آزادی گروگان‌های اسرائیلی در غزه مطلع شد و گفت که کاملاً جایزه نوبل را فراموش کرده بود.

این اقتصاددان نسبت به سیاست‌های علمی و آموزشی دولت آمریکا در دوره دونالد ترامپ هشدار داد و آن را «خودزنی بزرگ» خواند، زیرا او معتقد بود محدود کردن حمایت‌های مالی از پژوهش‌های علمی و تغییرات در نظام آموزش عالی می‌تواند جایگاه آمریکا در نوآوری و تحقیقات علمی را تضعیف کند.

فیلیپ آگیون (Philippe Aghion)، استاد کالج فرانسه و مدرسه اقتصاد لندن و پیتر هاویت (Peter Howitt)، استاد دانشگاه براون آمریکا نیمه دیگر جایزه را دریافت کردند. آغیون تاکید کرد که موانع تجاری و تعرفه‌ها رشد اقتصادی را محدود می‌کنند و هرچه بازار بزرگ‌تر باشد، امکان تبادل ایده‌ها، انتقال فناوری و رقابت سالم بیشتر است. او از اروپا خواست تا از تجربه آمریکا و چین در تلفیق سیاست صنعتی و رقابت درس بگیرد.

پیتر هاویت نیز سیاست‌های تجاری دولت ترامپ را نقد کرد و گفت:

«بازگرداندن مشاغل تولیدی به آمریکا ممکن است از نظر سیاسی جذاب باشد، اما از نظر اقتصادی کار درستی نیست. جنگ تعرفه‌ای اندازه بازار را برای همه کوچک می‌کند و نوآوری را محدود می‌سازد.»

این جایزه، که رسماً جایزه بانک مرکزی سوئد در علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل (Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel) نام دارد، آخرین جایزه نوبل سال ۲۰۲۵ محسوب می‌شود. برندگان گذشته شامل اقتصاددانان شناخته‌شده‌ای مانند بن برنانکه (Ben Bernanke)، پاول کروگمن (Paul Krugman) و میلتون فریدمن (Milton Friedman) بوده‌اند.