اخبار اقتصاد

جروم پاول (Jerome Powell)، رئیس بانک مرکزی آمریکا، در سخنرانی خود در نشست سالانه جکسون هول (Jackson Hole) نشانه‌هایی از احتمال کاهش نرخ بهره در آینده نزدیک ارائه داد و بر استقلال فدرال رزرو تأکید کرد. او گفت «تعادل ریسک‌ها در حال تغییر است»؛ عبارتی که از سوی بسیاری از تحلیلگران به‌عنوان چراغ سبز به کاهش نرخ بهره در نشست میانه سپتامبر تعبیر شد.

او همچنین سیاست‌های تجاری دولت دونالد ترامپ را عاملی دانست که می‌تواند فشارهای تورمی را تشدید کند. پاول تأکید کرد که تصمیم‌گیری درباره نرخ بهره باید بر پایه داده‌های اقتصادی و مستقل از فشارهای سیاسی انجام شود. محور اصلی نشست امسال «بازارهای کار در گذار» بود.

بازارهای مالی آمریکا به این اظهارات واکنش مثبت نشان دادند و شاخص‌های اصلی وال‌استریت در همان روز رشد کردند. پاول با اشاره به کاهش سرعت رشد اقتصادی و افت در آمار اشتغال هشدار داد که ریسک افزایش بیکاری در صورت تداوم شرایط فعلی بالاست.

همچنین به گزارش سی‌ان‌ان (CNN)، سخنان پاول سبب جهش بازارهای مالی شد. سهام آمریکا صعود کرد زیرا سرمایه‌گذاران کاهش احتمالی نرخ بهره را به سود بازارها دانستند. همزمان، اوراق قرضه دولتی افزایش قیمت داشت و بازدهی خزانه‌داری پایین آمد. در بازار ارز نیز دلار در برابر ارزهای اصلی تضعیف شد؛ چراکه نشانه‌های رشد کندتر اقتصاد و احتمال کاهش نرخ بهره بر انتظارات معامله‌گران تأثیر گذاشت.

تورم سالانه بریتانیا در جولای به ۳.۸٪ رسید که بالاترین سطح از اوایل ۲۰۲۴ محسوب می‌شود. این رقم نسبت به ۳.۶٪ در ژوئن افزایش یافت و همچنان بریتانیا را در جایگاه بالاترین نرخ تورم میان اقتصادهای بزرگ گروه هفت قرار داد. تورم در بخش خدمات نیز از ۴.۷٪ به ۵٪ رسید، سطحی که بانک انگلستان (BoE) آن را به‌طور ویژه زیر نظر دارد.

بانک مرکزی بریتانیا اخیراً نرخ بهره را به ۴٪ کاهش داده بود؛ اما داده‌های جدید احتمال کاهش دوباره در سپتامبر را کم کرده است. با این حال، بازارها هنوز احتمال یک کاهش دیگر در سال ۲۰۲۵ را در نظر دارند. این تصمیم در کمیته سیاست پولی با رأی نزدیک ۵ به ۴ گرفته شد که شکاف دیدگاه میان اعضا درباره خطر تورم و وضعیت بازار کار را آشکار می‌سازد.

بخش‌هایی مانند هزینه حمل‌ونقل به‌ویژه بلیت هواپیما، انرژی، نوشیدنی‌های غیرالکلی و هتل‌ها بیشترین سهم را در رشد قیمت‌ها داشتند. داده‌ها همچنین نشان داد دستمزدها با وجود کاهش سرعت رشد، همچنان در حدود ۵٪ هستند که فشار تورمی را حفظ می‌کند.
برآورد BoE نشان می‌دهد همچنان نرخ تورم ممکن است در سپتامبر به ۴٪ برسد و تا میانه ۲۰۲۷ بالای هدف ۲٪ باقی بماند.

طی گزارشی که دیروز 19 آگوست به آن پرداختیم شروع ساخت مسکن در ایالات متحده (US) در ماه ژوئیه به بالاترین سطح پنج ماه اخیر رسید، عمدتاً به دلیل افزایش چشمگیر پروژه‌های چندخانواری. بر اساس آمار وزارت بازرگانی، ساخت‌وساز مسکونی جدید ۵.۲٪ رشد کرد و به نرخ سالانه ۱.۴۳ میلیون واحد رسید.

اما امروز دونالد ترامپ بار دیگر در شبکه Truth Social به جروم پاول رئیس فدرال رزرو، حمله کرده و او را مقصر نابودی بازار مسکن دانست. ترامپ نوشت: «مردم نمی‌توانند وام مسکن بگیرند و همه نشانه‌ها از ضرورت کاهش نرخ بهره خبر می‌دهند. پاول خیلی دیر وارد عمل شده و یک فاجعه است.» این انتقادها همزمان با داده‌های ضعیف بازار مسکن مطرح می‌شود.

با وجود رشد ساخت‌وساز در ماه گذشته، شاخص اعتماد سازندگان در اوت به ۳۲ سقوط کرد و پایین‌ترین سطح خود از دسامبر ۲۰۲۲ را ثبت کرد. بیش از یک‌سوم سازندگان مجبور به کاهش میانگین ۵٪ قیمت‌ها شدند و ۶۶٪ نیز مشوق‌های فروش ارائه کردند، نشانه‌ای از فشار شدید بازار. نرخ وام ۳۰ ساله به ۶.۵۸٪ کاهش یافته است، اما هنوز برای جذب خریداران کافی نیست. اقتصاددانان هشدار می‌دهند که اگر فدرال رزرو کاهش نرخ بهره را به تأخیر بیندازد، رکود بازار مسکن عمیق‌تر خواهد شد.

مارجوری تیلور گرین (Marjorie Taylor Greene)، نماینده جمهوری‌خواه ایالت جورجیا، خواستار لغو مالیات بر املاک و اصلاح فوری سیستم بیمه درمانی آمریکا شد. او در اظهاراتی تند در شبکه اجتماعی ایکس (X) تأکید کرد که مالیات بر املاک در عمل به معنای «پرداخت اجاره به دولت» است و اگر شهروندان آن را نپردازند، مالکیتشان سلب می‌شود؛ موضوعی که به گفته او در یک کشور آزاد نباید وجود داشته باشد. گرین همچنین صنعت بیمه درمانی را یک کلاه‌برداری بزرگ و غیرقابل‌پرداخت توصیف کرد و مدعی شد هیچ آمریکایی از وضعیت فعلی حمایت نمی‌کند.

این نماینده جنجالی همزمان دولت ترامپ و وزارت خارجه آمریکا را به‌خاطر توقف صدور ویزا برای کودکان زخمی غزه که نیازمند جراحی هستند، به شدت مورد انتقاد قرار داد. او گفت آمریکا باید پناهگاهی انسان‌دوستانه باشد، حتی اگر این کودکان از غزه باشند. در همین حال، وزارت خارجه اعلام کرده است که صدور ویزا برای ساکنان غزه تا زمان بازبینی کامل روند بررسی پرونده‌ها به حالت تعلیق درآمده است.

شروع ساخت مسکن در ایالات متحده (US) در ماه ژوئیه به بالاترین سطح پنج ماه اخیر رسید، که عمدتاً به دلیل افزایش چشمگیر پروژه‌های چندخانواری بود. بر اساس آمار وزارت بازرگانی، ساخت‌وساز مسکونی جدید ۵.۲ درصد رشد کرد و به نرخ سالانه ۱.۴۳ میلیون واحد رسید، این رقم بالاتر از پیش‌بینی‌های اقتصادی بلومبرگ (Bloomberg) بود.

شروع پروژه‌های چندخانواری تقریباً ۱۰ درصد افزایش یافته و بالاترین نرخ از اواسط ۲۰۲۳ ثبت شد، در حالی که ساخت خانه‌های تک‌خانواری ۲.۸ درصد افزایش یافت و به ۹۳۹ هزار واحد در سال رسید. با وجود این رشد، سازندگان مسکن طی سال‌های اخیر محتاط‌تر عمل کرده‌اند، زیرا افزایش نرخ وام مسکن بسیاری از خریداران را محدود کرده است.

مجوزهای ساخت که نشانه فعالیت‌های آینده هستند، ۲.۸ درصد کاهش یافته و به ۱.۳۵ میلیون واحد در سال رسید. در این میان، منطقه جنوبی آمریکا رشد ۱۹.۲ درصدی و منطقه میانه غرب بیش از ۳۳ درصد افزایش در پروژه‌های چندخانواری را تجربه کردند.

تاثیر بر بازار و تریدرها

این رشد ساخت مسکن می‌تواند روی سهام شرکت‌های ساختمانی و مصالح مانند (HD) تاثیر مثبت بگذارد و سرمایه‌گذاران پروژه‌های چندخانواری را امیدوار کند. با این حال، کاهش مجوزهای ساخت و بالا بودن نرخ وام مسکن ممکن است رشد آینده را محدود کند. تریدرهای بازار ارز و اوراق قرضه نیز با دقت این آمار را دنبال می‌کنند، چون نشان‌دهنده سلامت اقتصاد و احتمال تغییر سیاست‌های پولی فدرال رزرو (Federal Reserve) است و ممکن است روی دلار و شاخص‌های بورس مانند S&P 500 و Nasdaq تاثیر بگذارد.

در نشست اخیر کاخ سفید میان دونالد ترامپ، ولودیمیر زلنسکی و رهبران اروپایی، از جمله نخست‌وزیر بریتانیا کیر استارمر (Keir Starmer)، پنج موضوع اصلی مورد بحث قرار گرفت. مهم‌ترین محور، وعده ترامپ برای ارائه تضمین‌های امنیتی به اوکراین بود. او گفت آمریکا بخشی از این روند خواهد بود اما بار اصلی بر دوش کشورهای اروپایی قرار می‌گیرد. امانوئل مکرون (Emmanuel Macron) نیز بر ضرورت ساخت یک ارتش پایدار برای اوکراین تأکید کرد.

دومین موضوع، اختلاف نظر درباره آتش‌بس بود. ترامپ استدلال کرد که توافق صلح می‌تواند هم‌زمان با ادامه جنگ پیش برود، در حالی که صدراعظم آلمان فریدریش مرتس (Friedrich Merz) آتش‌بس فوری را شرط آغاز مذاکرات دانست.

سومین نکته، احتمال برگزاری نشست سه‌جانبه ترامپ، زلنسکی و ولادیمیر پوتین (Vladimir Putin) بود. ترامپ حتی در جریان جلسه با رهبران اروپایی با پوتین تماس تلفنی برقرار کرد.

چهارمین موضوع، طرح بحث تبادل سرزمینی بود؛ پیشنهادی حساس که شامل مناطق دونتسک و لوهانسک می‌شود. اما زلنسکی بارها تأکید کرده است که واگذاری سرزمین قابل پذیرش نیست.

پنجمین محور، تغییر لحن و پوشش زلنسکی بود. او با لباس رسمی‌تر حاضر شد و چندین بار از ترامپ قدردانی کرد؛ رفتاری که نشانه‌ای از تعدیل تاکتیک‌های دیپلماتیک او محسوب می‌شود.در جریان نشست، برایان گلن (Brian Glenn)، خبرنگار حامی ترامپ که پیش‌تر به لباس زلنسکی انتقاد کرده بود، این بار با لحنی مثبت از ظاهر او تعریف کرد. ترامپ نیز با اشاره به این تغییر، فضای دوستانه‌تری نسبت به گذشته ایجاد کرد. زلنسکی هم با شوخی به گلن گفت:

«من تغییر کردم، شما نه.»

بازارهای سهام جهانی روز دوشنبه تحت فشار قرار گرفتند؛ شاخص‌های اروپا عمدتاً افت داشتند اما وال‌استریت نیز بدون تغییر قابل توجه بسته شد، همزمان با برگزاری این نشست، شاخص‌های اس‌اند‌پی ۵۰۰ (S&P 500) و نزدک (Nasdaq) ثابت ماندند و داو جونز (Dow Jones) اندکی کاهش یافت. در اروپا، پاریس و فرانکفورت منفی بودند، در حالی که شاخص فوتسی لندن (FTSE 100) رشد جزئی داشت.

بهای نفت برنت (Brent) و وست تگزاس اینترمدیت (WTI) بیش از یک درصد افزایش یافتند، زیرا معامله‌گران تحولات مذاکرات و تأثیر آن بر آینده تحریم‌های روسیه را ارزیابی کردند. این دیدار پس از نشست هفته گذشته ترامپ با ولادیمیر پوتین در آلاسکا برگزار شد که بدون پیشرفت در زمینه آتش‌بس پایان یافت.

نشست سه‌ساعته ترامپ و پوتین در آلاسکا، که به‌عنوان گامی مهم برای پایان جنگ اوکراین معرفی شده بود، بدون توافق مشخص پایان یافت. ترامپ در پایگاه مشترک المندورف ریچاردسون (Elmendorf-Richardson) با استقبال ویژه از پوتین، او را روی فرش قرمز همراهی کرد؛ اقدامی که بازگشت رهبر روسیه به صحنه دیپلماسی جهانی را برجسته ساخت. با این حال، نشست نشان داد که اختلافات بر سر شرایط آتش‌بس همچنان پابرجاست.

پوتین در سخنان خود ضمن تأکید بر احترام متقابل، بر خواسته‌های دیرینه مسکو از جمله به رسمیت شناختن مناطق اشغالی اوکراین و بی‌طرفی کی‌یف تأکید کرد؛ شرایطی که برای دولت ولودیمیر زلنسکی غیرقابل پذیرش است. در بیانیه‌های کوتاه پس از نشست، پوتین بر پایان جنگ تأکید کرد اما گفت علل اصلی بحران باید رفع شود و از اوکراین و اتحادیه اروپا خواست از مداخله‌های پنهانی برای خراب‌کردن پیشرفت‌ها خودداری کنند. ترامپ نیز با وجود ادعای پیشرفت بزرگ، هیچ جزئیاتی از توافق احتمالی ارائه نکرد و از برگزاری نشست سه‌جانبه سخنی به میان نیاورد.

با این وجود، تصاویر دست‌دادن و لبخندهای دو رهبر بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت. پایان‌بخش نشست جمله غیرمنتظره پوتین به زبان انگلیسی بود: «Next time in Moscow؟» که احتمال برگزاری دیدار بعدی در روسیه را مطرح کرد.

ترامپ، روز دوشنبه 20 تیر در پیامی در شبکه اجتماعی Truth Social نوشت: «طلا مشمول تعرفه نخواهد شد!» این پیام پس از ایجاد سردرگمی و نگرانی در بازارها منتشر شد، زیرا اسناد گمرکی آمریکا در ماه جولای نشان داده بود که شمش‌های طلا ممکن است مشمول تعرفه شوند. اطلاعات نادرست باعث شد قیمت طلا که در سطوح بالایی قرار داشت، موقتاً حدود 50 دلار در هر اونس کاهش یابد.

کاخ سفید اعلام کرده که در آینده‌ای نزدیک فرمان اجرایی صادر خواهد کرد تا ابهامات و اطلاعات نادرست درباره مالیات بر شمش‌های طلا را روشن کند. این خبر برای سوئیس، به‌عنوان یکی از مراکز بزرگ تصفیه طلا، امیدبخش است، زیرا تعرفه بر طلا می‌توانست صادرات آن به آمریکا را غیرقابل‌صرفه کند.

کمیته تولیدکنندگان و تجار فلزات گران‌بهای سوئیس (ASFCMP) اعلام کرده که بیانیه ترامپ نشانه‌ای مثبت برای ثبات تجارت است، اما تنها تصمیم رسمی و الزام‌آور می‌تواند اطمینان کامل به صنعت طلا و شرکای تجاری آن بدهد.

سخنگوی وزارت خارجه روسیه، الکسی فادئیف، روز چهارشنبه هشدار داد که هرگونه اقدام برای استفاده از دارایی‌های مسدودشده روسیه در خارج، با «پاسخ دردناک» مواجه خواهد شد. وی تصریح کرد که مسکو حق دارد اقدامات متقابل قانونی و اقتصادی انجام دهد تا از منافع خود دفاع کند.

این اظهارات پس از آن مطرح شد که اتحادیه اروپا (EU) اعلام کرد قصد دارد ۱.۶ میلیارد یورو سود حاصل از دارایی‌های مسدودشده روسیه را به اوکراین منتقل کند. اتحادیه اروپا پیش از این نیز دو قسط مشابه در ژوئیه ۲۰۲۴ و آوریل ۲۰۲۵ به کیف پرداخت کرده بود. فادئیف در ادامه موضع روسیه درباره اوکراین را تکرار کرد و گفت:

«وضعیت بی‌طرف و غیرمتعهد اوکراین بهترین تضمین برای صلح پایدار و درازمدت و پیش‌شرطی برای حل و فصل سریع بحران است.»

این هشدار نشان‌دهنده افزایش تنش‌ها میان روسیه و اتحادیه اروپا است و نگرانی‌هایی درباره پیامدهای اقتصادی و سیاسی احتمالی ایجاد می‌کند، به ویژه در شرایطی که کیف همچنان از دارایی‌های مسدودشده روسیه حمایت مالی دریافت می‌کند.

آمریکا و چین توافق کردند تا آتش‌بس تجاری خود را برای ۹۰ روز دیگر تمدید کنند و از افزایش تعرفه‌ها بر کالاهای یکدیگر جلوگیری کنند. ترامپ، با صدور دستور اجرایی، تعرفه ۳۰ درصدی بر واردات چین را حفظ کرد و چین نیز تعرفه ۱۰ درصدی بر کالاهای آمریکایی را ادامه می‌دهد.

هدف این تمدید، فراهم کردن زمان بیشتر برای مذاکرات درباره «توازن تجاری»، «عملکردهای ناعادلانه» و افزایش دسترسی صادرکنندگان آمریکایی به بازار چین است. کاخ سفید کسری تجاری ۳۰۰ میلیارد دلاری با چین در سال ۲۰۲۴ را یکی از نگرانی‌های اصلی اعلام کرد. پکن خواستار رفع محدودیت‌های غیرمنطقی آمریکا و همکاری برای ثبات بازار جهانی نیمه‌رساناها شد.

با وجود تمدید آتش‌بس، جریان تجارت همچنان تحت تأثیر است. واردات آمریکا از چین در ژوئن نسبت به سال قبل تقریباً نصف شد و صادرات به چین حدود ۲۰ درصد کاهش یافت. این توافق زمان بیشتری برای ادامه مذاکرات درباره مواد معدنی کمیاب، فناوری‌های پیشرفته و مسائل حیاتی دیگر فراهم می‌کند.

در ادامه جنجال‌های اخیر سیاست‌های فدرال رزرو، دونالد ترامپ پس از انتشار داده‌های تورم آرام در ماه جولای (تیر ۱۴۰۴)، بار دیگر از رئیس این بانک، جروم پاول، انتقاد کرد. او اعلام کرد که علیه پاول به دلیل مدیریت ناکارآمد بازسازی ساختمان‌های فدرال رزرو شکایت بزرگی خواهد کرد. ترامپ در شبکه تروث سوشال (Truth Social) نوشت پاول خیلی دیر عمل کرده و باید فوراً نرخ بهره را کاهش دهد.

پروژه بازسازی چندساله ساختمان‌های فدرال رزرو در واشنگتن دی‌سی که ابتدا ۱.۹ میلیارد دلار برآورد شده بود، اکنون حدود ۲.۵ میلیارد دلار هزینه دارد. ترامپ بدون جزئیات اعلام کرده که این پروژه باید تنها ۵۰ میلیون دلار هزینه می‌داشت.

اقتصاددانان تأکید می‌کنند که کاهش اضطراری نرخ بهره قبل از جلسه فدرال رزرو در ۱۷ سپتامبر (۲۶ شهریور ۱۴۰۴) بعید است، زیرا بانک مرکزی به استقلال خود پایبند است و نگران افزایش تورم است. نرخ وام مسکن که فعلاً بالای ۶.۶٪ است، ممکن است با کاهش احتمالی نرخ بهره کمی کاهش یابد. تحلیلگران معتقدند تهدید ترامپ بیشتر جنبه سیاسی دارد تا واقعی، این کار با هدف فشار آوردن به پاول بدون ایجاد بی‌ثباتی در بازار انجام می‌شود.

توماس مسی (Thomas Massie)، نماینده جمهوری‌خواه کنتاکی، با حمله‌ای تند به قانون «One Big Beautiful Act» که توسط ترامپ امضا شد، آن را عامل جهش بدهی فدرال آمریکا به رکورد ۳۷ تریلیون دلار دانست؛ رقمی که برای هر شهروند، معادل ۱۰۸,۵۰۰ دلار بدهی ایجاد کرده است. مسی این قانون را بمب بدهی در حال انفجار نامید و هشدار داد افزایش سقف بدهی به میزان ۵ تریلیون دلار، کسری بودجه را تشدید می‌کند. ترامپ در پاسخ، او را خودنما خواند.
بر اساس آمار USDebtClock.org، آمریکا با کسری ۲ تریلیون دلاری و درآمد مالیاتی ۵.۲ تریلیون دلار روبه‌روست. کارشناسان می‌گویند چنین شرایطی می‌تواند جایگاه دلار را در اقتصاد جهانی تضعیف و توجه سرمایه‌گذاران را به دارایی‌های امن مانند بیت‌کوین (BTC) جلب کند. با وجود تمایل ترامپ به کاهش نرخ بهره، برخی تحلیلگران معتقدند فدرال رزرو (Federal Reserve) در صورت تشدید تورم ممکن است نرخ بهره را افزایش دهد؛ و سرمایه‌ها را به سمت اوراق قرضه بکشاند. مسیر آینده وابسته به سیاست‌های اقتصادی، تحولات بازار و رویدادهای جهانی خواهد بود.