# اندازه‌گیری ریسک با ATR و انحراف معیار در فارکس

> **Content Team & Meta Data**
> Author: سارا فتحی (نویسنده و آپدیت‌کننده محتوا)
> Last Updated: ۱۴۰۵-۰۶-۱۶
> Source URL: https://iranrebate.com/academy/risk-management/atr-standard-deviation/

---

در بازار پرنوسان فارکس، ابزارهایی مثل ATR و انحراف معیار به معامله‌گر کمک می‌کنند نوسان واقعی بازار را اندازه‌گیری کرده و بر اساس داده‌های قابل اعتماد، حد ضرر، حد سود و حجم معامله را به ‌صورت علمی تعیین کنیم. اگر می‌خواهید معاملاتتان را بر پایه تحلیل پیش ببرید تا پایان مقاله با ما همراه باشید..

 

 خلاصه مقاله در یک دقیقه

ATR متوسط دامنه واقعی حرکت قیمت را در دوره اخیر نشان می‌دهد و به معامله‌گر کمک می‌کند بفهمد بازار معمولاً چه مقدار حرکت می‌کند. انحراف معیار نیز پراکندگی داده‌ها حول میانگین را اندازه‌گیری می‌کند و یکی از روش‌های سنجش Volatility است. این ابزارها به‌تنهایی محل قطعی Stop یا حجم مناسب را تعیین نمی‌کنند، اما می‌توان از اطلاعات آن‌ها در کنار ساختار بازار و Risk Budget برای تصمیم‌گیری بهتر استفاده کرد.

ATR چیست؟

ATR مخفف Average True Range است. این اندیکاتور جهت بازار را مشخص نمی‌کند؛ بلکه دامنه حرکت قیمت را اندازه می‌گیرد. اگر ATR افزایش پیدا کند، یعنی بازار در دوره اخیر نوسان های بزرگ‌تری داشته است. اگر ATR کاهش پیدا کند، دامنه حرکت‌ها کوچک‌تر شده است.

تنظیم ۱۴ دوره یکی از تنظیمات رایج ATR است، اما مانند بسیاری از پارامترهای تکنیکال یک قانون ثابت برای همه استراتژی‌ها محسوب نمی‌شود.



 

 ATR چگونه نوسان واقعی را در نظر می‌گیرد؟

ATR از مفهومی به نام True Range استفاده می‌کند. True Range فقط فاصله High تا Low کندل جاری نیست؛ فاصله قیمت با کلوز قبلی را نیز در نظر می‌گیرد تا حرکت‌هایی مانند گپ بهتر منعکس شوند. در عمل پلتفرم معاملاتی این محاسبات را به‌صورت خودکار انجام می‌دهد و لازم نیست تریدر هر بار فرمول را دستی محاسبه کند.

چرا Stop ثابت همیشه منطقی نیست؟

فرض کنید یک استراتژی همیشه حد ضرر ۲۰ پیپی استفاده کند. اگر بازار به‌طور معمول فقط ۱۰ تا ۱۵ پیپ حرکت داشته باشد، این فاصله ممکن است نسبتاً بزرگ باشد. اما در دوره‌ای که حرکت‌های عادی بازار به ۵۰ یا ۶۰ پیپ رسیده‌اند، همان Stop بیست پیپی ممکن است خیلی نزدیک باشد. پس قبل از انتخاب فاصله استاپ لاس باید بدانیم بازار در شرایط فعلی تقریباً چه میزان نوسان دارد.

استفاده از ATR برای تعیین استاپ لاس

یکی از کاربردهای ATR این است که معامله‌گر فاصله حد ضرر خود را با نوسان جاری بازار مقایسه کند. فرض کنید ATR در تایم‌فریم موردنظر ۲۰ پیپ است. اگر سیستم معاملاتی شما بعد از تست‌های کافی از Stop برابر ۱.۵ ای تی آر استفاده کند، فاصله موردنظر: ۲۰ × ۱.۵ = ۳۰ پیپ خواهد بود.

نکته مهم این است که

عدد ۱.۵ یا ۲ یک قانون جهانی نیست.

ضریب مناسب باید با منطق استراتژی و نتایج تست آن هماهنگ باشد.

ATR فقط اطلاعات مربوط به نوسان را در اختیار ما قرار می‌دهد.

مثال

فرض کنید:


یک حساب ۱۰,۰۰۰ دلاری را داریم.

Risk Budget برابر ۱۰۰ دلار است.

ATR برابر ۲۰ پیپ

و طبق قانون سیستم Stop برابر ۱.۵ ATR

پس Stop Distance برابر ۳۰ پیپ خواهد بود یعنی 20 ضربدر 1.5


اگر Pip Value در حجم یک لات ۱۰ دلار باشد: حجم = ۱۰۰ ÷ (۳۰ × ۱۰) ≈ ۰.۳۳ لات.

حالا فرض کنید:


Volatility افزایش پیدا کند

ATR به ۴۰ پیپ برسد

Stop بر اساس همان Rule: ۴۰ × ۱.۵ = ۶۰ پیپ.


اگر بخواهیم Risk Budget همچنان ۱۰۰ دلار باقی بماند: ۱۰۰ ÷ (۶۰ × ۱۰) ≈ ۰.۱۶۶ لات.

یعنی با افزایش فاصله Stop، حجم تقریباً نصف شده است.

این مثال ارتباط بین سه مفهوم مهم دوره را نشان داد: Volatility → Stop Distance → Position Size

آیا ATR جهت بازار را نشان می‌دهد ؟

ATR بالا فقط می‌گوید حرکت قیمت بزرگ‌تر شده است. ممکن است بازار در حال صعود شدید، نزول شدید یا حرکت رفت‌وبرگشتی باشد. بنابراین ATR بالا نباید به‌تنهایی به‌عنوان سیگنال روند یا ورود به پوزیشن استفاده شود.

انحراف معیار چیست؟

انحراف معیار یا Standard Deviation میزان پراکندگی داده‌ها نسبت به میانگین را اندازه‌گیری می‌کند. هرچه قیمت بیشتر از میانگین فاصله بگیرند، مقدار انحراف معیار نیز افزایش پیدا می‌کند. در تحلیل آماری بازار، برای مقایسه ریسک دارایی‌ها معمولاً بررسی پراکندگی بازده‌ها از بررسی صرف قیمت‌ها معنای دقیق‌تری دارد. با این حال برخی اندیکاتورهای آماده پلتفرم‌ها انحراف معیار را هم محاسبه می‌کنند. پس هنگام استفاده باید بدانیم ابزار دقیقاً چه داده‌ای را بررسی می‌کند.

محاسبه انحراف معیار

روش محاسبه انحراف معیار به این شکل است:


ابتدا قیمت‌های یک دوره مشخص را انتخاب می‌کنیم (مثلاً ۲۰ کندل آخر).

میانگین این قیمت‌ها محاسبه می‌شود.

اختلاف هر قیمت با میانگین به‌دست می‌آید و مربع می‌شود.

میانگین این مقادیر محاسبه می‌شود.

در نهایت، جذر عدد به‌دست‌آمده گرفته می‌شود که همان انحراف معیار است.


نکته

البته در عمل، معامله‌گران معمولاً از اندیکاتور آماده‌ی Standard Deviation در پلتفرم‌هایی مثل متاتریدر و تریدینگ‌ ویو استفاده می‌کنند و نیازی به محاسبه دستی ندارند.



انحراف معیار چه کمکی به تریدرها می‌کند؟


اگر مقدار انحراف معیار در حال افزایش باشد، پراکندگی داده‌ها بیشتر شده و بازار وارد شرایط نوسانی‌تری شده است.

اگر کاهش پیدا کند، قیمت ها به میانگین نزدیک‌تر هستند و شرایط بهتر و آرام تر شده است.


تفاوت ATR و انحراف معیار

ای تی آر بیشتر روی دامنه واقعی حرکت قیمت تمرکز دارد. به همین دلیل برای پاسخ به سؤالی مثل: بازار در چند کندل اخیر معمولاً چه مقدار حرکت کرده است؟ بسیار کاربردی است.

اما انحراف معیار میزان پراکندگی داده‌ها حول میانگین را اندازه‌گیری می‌کند. پس هر دو درباره نوسانات بازار اطلاعات می‌دهند، ولی از زاویه متفاوت.

نکته

برای تعیین فاصله عملی Stop، استاپ لاس، ای تی آر معمولاً برداشت مستقیم‌تری از نوسان و دامنه حرکت قیمت در اختیار تریدر قرار می‌دهد.

آیا باید ATR و انحراف معیار را با هم ترکیب کنیم؟

می‌توان از چند معیار نوسان در یک سیستم معاملاتی استفاده کرد، اما صرف ترکیب دو اندیکاتور باعث بهتر شدن سیستم نمی‌شود. اگر قرار است مثلاً ای تی آر و انحراف معیار، همزمان روی حد ضرر اثر بگذارند، باید قانون مشخصی وجود داشته باشد و آن قانون روی داده‌های کافی آزمایش شود. بنابراین نمی‌توان گفت «Stop ترکیبی ATR و انحراف معیار» بدون تست، حتماً روش هوشمندانه‌تر یا کم‌ریسک‌تری است.

یک اشتباه مهم

افزایش فاصله استاپ بدون کاهش حجم می‌تواند Risk Budget معامله را به‌شدت افزایش دهد. مثلاً اگر حجم معامله ثابت بماند و Stop از ۳۰ به ۶۰ پیپ تغییر کند، زیان تا Stop تقریباً دو برابر می‌شود. پس اگر هدف ما ثابت ماندن ریسک دلاری است، تغییر Stop باید با محاسبه دوباره Position Size همراه باشد.

تمرین

حساب = ۱۰,۰۰۰ دلار

Risk Budget = ۱۰۰ دلار

ATR = ۲۵ پیپ

Stop Rule = ۲ × ATR

Pip Value یک لات = ۱۰ دلار

فاصله Stop:

۲۵ × ۲ = ۵۰ پیپ.

حجم:

۱۰۰ ÷ (۵۰ × ۱۰) = ۰.۲ لات.

حالا ATR را به ۵۰ پیپ تغییر دهید.

اگر Risk Budget همان ۱۰۰ دلار بماند، حجم جدید باید نصف شود.

آنچه در این درس آموختید

ATR و انحراف معیار ابزارهایی برای اندازه‌گیری نوسان هستند و کمک می‌کنند شرایط بازار را عددی‌تر بررسی کنیم. ای تی آر دامنه واقعی حرکت را نشان می‌دهد و می‌توان از آن برای ست کردن حد ضرر با نوسان استفاده کرد. با تغییر فاصله استاپ لاس، پوزیشن سایز هم باید دوباره بر اساس بودجه ریسک محاسبه شود.

تا اینجا ریسک یک معامله را مدیریت کرده‌ایم. اما اگر همزمان سه یا چهار معامله باز داشته باشیم چه اتفاقی می‌افتد؟در درس بعد از سطح یک پوزیشن عبور می‌کنیم و ریسک کل معاملات باز را بررسی می‌کنیم.

## Specifications & Data

- **Topic Category:** اندیکاتور ATR‌ و انحراف معیار

## Frequently Asked Questions (FAQ)

### Q: آیا ATR جهت حرکت بازار را نشان می‌دهد؟
> A: خیر، ATR فقط میزان نوسان را نشان می‌دهد و درباره صعودی یا نزولی بودن بازار اطلاعاتی نمی‌دهد.

### Q: تفاوت اصلی ATR و انحراف معیار چیست؟
> A: ATR نوسان اخیر و دامنه حرکت قیمت را می‌سنجد، در حالی که انحراف معیار پراکندگی آماری قیمت‌ها را اندازه‌گیری می‌کند.

### Q: آیا می‌توان ATR و انحراف معیار را هم‌زمان استفاده کرد؟
> A: بله، ترکیب این دو ابزار می‌تواند به تعیین حد ضرر و مدیریت ریسک دقیق‌تر کمک کند.