انواع نمودار تحلیل تکنیکال کدام‌اند و هرکدام چه کاربردی دارند؟

خلاصه در یک دقیقه
نمودار یا چارت قیمت محیطی است که شما رفتار یک دارایی را بر حسب زمان مشاهده می‌کنید. نمودار از دو محور افقی زمان و محور عمودی قیمت تشکیل شده‌اند. برای نمایش قیمت انواع نمودارهای مختلفی وجود دارد که از مهم‌ترین آنها می‌توانیم به نمودار خطی، شمعی ژاپنی، میله‌ای، هیکن آشی و نمودار تیک اشاره کنیم که هر کدام کاربرد و ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارد.

نمودار یا چارت قیمت چیست؟

در نمودار یا چارت قیمت شما می‌توانید رفتار یک دارایی را که در گذر زمان ثبت شده است مشاهده کنید. این نمودارها از دو محور اصلی تشکیل شده‌اند؛ محور افقی که به ما نشان می‌دهد در چه روز و دقیقه‌ای قرار داریم و محور عمودی که ارزش و قیمت لحظه‌ای دارایی موردنظر را نمایش می‌دهد.
در این نمودارها قیمت به اشکال مختلفی نشان داده می‌شود که می‌توان به راحت‌ترین آن یعنی نمودار خطی اشاره کرد. تریدرها در بازارهای مالی مانند دکترهایی هستند که با بررسی نوار قلب بیمار به مشکلات جسمی او پی می‌برند؛ همانند تریدری که با بررسی نوار قلب بازار، تصویر واضحی از روان‌شناسی جمعی مانند ترس، طمع، وحشت و امید که شاید مربوط به میلیون‌ها خریدار یا فروشنده باشد را در کسری از ثانیه مشاهده می‌کند.

انواع نمودار و چارت در تحلیل تکنیکال کدامند؟

احتمالا وقتی وارد پلتفرم‌های معاملاتی شده‌اید، در ابتدا با دیدن لیست انواع نمودارها کمی گیج می‌شوید. اما باید به شما بگوییم که قرار نیست خودمان را درگیر تک‌تک این ابزارها کنیم؛ بلکه کافی است با شناخت عملکرد آن‌ها، ابزاری را انتخاب کنید که مناسب استراتژی شما باشد. ما نیز در ادامه سعی خواهیم کرد به‌صورت بسیار کوتاه به تعریف انواع این نمودارها بپردازیم و در درس های بعدی آکادمی ایران ریبیت، هرکدام را به‌صورت مفصل‌تر بررسی کرده و روش‌های معاملاتی که می‌توان با استفاده از آن‌ها انجام داد را توضیح دهیم.

نمودار خطی

می‌توان گفت ساده‌ترین نوع نمودار است و تنها یک عامل، یعنی قیمت بسته شدن در آن تایم فریم را در نظر می‌گیرد و در نهایت با یک خط آن‌ها را به هم متصل می‌کند. تریدرها زمانی از آن استفاده می‌کنند که بازار به‌شدت دچار نوسان شده و قصد دارند سطوح مهم را بدون هیچ حواس‌پرتی شناسایی کنند.
در درس‌ نمودار خطی در تحلیل تکنیکال چیست و چه زمانی استفاده می‌شود؟ به صورت تخصصی نمودار خطی را بررسی خواهیم کرد.

نمودار شمعی ژاپنی

اطلاعاتی که نمودار شمعی ژاپنی ارائه می‌دهد دقیقا مشابه نمودار میله‌ای است، با این تفاوت که فاصله بین قیمت باز و بسته شدن به‌صورت بدنه در چارت نمایش داده می‌شود.
این کندل‌ها به ما کمک می‌کنند احساسات موجود در بازار را بهتر درک کنیم و رنگ و اندازه بدنه کندل‌ها و حتی طول سایه‌هایی که دارند، در لحظه می‌تواند نشان دهد قدرت در دست خریداران است یا فروشندگان و کدام‌یک کنترل بازار را در اختیار دارند.

نمودار میله‌ای

در نمودار میله‌ای شما می‌توانید اطلاعات کامل‌تری مانند قیمت باز شدن، قیمت بسته شدن و بالاترین و پایین‌ترین قیمت را مشاهده کنید که این موارد با خطوطی در چپ و راست یک میله نمایش داده می‌شوند. در این نمودار، با اینکه داده‌های کاملی در اختیار تریدر قرار می‌گیرد، اما از نظر ظاهری ممکن است خوانش آن برای بسیاری از تریدرها سخت باشد و روان‌شناسی پشت نمودار را به‌سرعت منتقل نکند.

نمودار هیکین اشی

معنای هیکین اشی در ژاپن به‌معنی کندل میانگین است. از نظر شباهت، این کندل‌ها مانند کندل‌های ژاپنی هستند، اما فرمولی که برای آن‌ها استفاده می‌شود کاملا متفاوت است. در این نمودار، هر کندلی که ایجاد می‌شود از میانگین قیمت کندل قبلی و فعلی ساخته می‌شود. با استفاده از این کندل، یکی از بزرگ‌ترین مشکلات تریدرهای تازه‌کار برطرف می‌شود؛ چراکه دیگر با نوسانات لحظه‌ای دچار گمراهی نمی‌شوند. این نمودار نوسانات کوتاه‌مدت را فیلتر می‌کند.
به‌عنوان مثال، وقتی بازار کاملا در یک روند صعودی قرار دارد، معمولا کندل‌های سبز پی‌درپی و بدون سایه‌های قابل‌توجه مشاهده می‌شود. با این نمودار می‌توانید بهتر با مفهوم صبر در بازار و همراه شدن با روند آشنا شوید.

نمودار رنکو

در نمودار رنکو، زمان هیچ اهمیتی ندارد و تنها زمانی یک آجر (باکس) تشکیل می‌شود که قیمت به اندازه مشخصی مثلا 20 یا 50 پیپ حرکت کند.
در این چارت کمتر دچار معاملات بیش‌ازحد (اورتریدینگ) می‌شوید، زیرا تمرکز آن فقط روی حرکت قیمت است. حتی اگر قیمت برای یک هفته در یک محدوده کوچک درجا بزند، ممکن است هیچ رنکویی تشکیل نشود.

نمودار تیک

در این نمودار، هر بار که یک معامله در بازار انجام می‌شود، یک تیک ایجاد می‌گردد. این نمودار برخلاف نمودارهای زمانی، گذر زمان را نمایش نمی‌دهد، بلکه نشان می‌دهد تعداد تغییرات قیمت چگونه بوده است.
در واقع، بعد از انجام تعداد مشخصی معامله، یک کندل یا میله بسته می‌شود؛ بنابراین مهم نیست این تعداد تراکنش در 5 ثانیه رخ دهد یا در 2 ساعت.
تریدرها با استفاده از تیک‌چارت می‌توانند تشخیص دهند که چه زمانی پول‌های بزرگ وارد بازار شده و چه زمانی از آن خارج شده‌اند.

اجزای چارت قیمت برای تحلیل تکنیکال

تمامی نمودارها و چارت‌های بازارهای مالی یک‌سری اجزا دارند که در همه آن‌ها مشترک است و می‌توان گفت آشنایی با آن‌ها برای هر تریدری که قصد شروع فعالیت در بازارهای مالی را دارد بسیار واجب و حیاتی است. در ادامه سعی خواهیم کرد به مهم‌ترین این اجزا بپردازیم.

تایم فریم یا بازه زمانی

در تحلیل تکنیکال هر تایم فریم یک واحد زمانی مشخص است. به این صورت که در تایم فریم روزانه، با هر بار باز و بسته شدن یک کندل یا میله، در واقع 24 ساعت زمان سپری شده است.
تایم فریم‌ها در چارت‌های تکنیکال از یک دقیقه شروع می‌شوند و حتی تا یک سال هم در برخی از چارت‌ها وجود دارند؛ یعنی در تایم فریم 1 ساله، هر کندلی که ایجاد شده مربوط به یک سال گذشته است.

به‌عنوان مثال
در تریدینگ‌ویو که یکی از پلتفرم‌های معتبر در حوزه بازارهای مالی است، حتی ریزترین تایم فریم‌ها نیز ارائه می‌شود؛ از 1 ثانیه تا 1 ساله و حتی تیک‌چارت که به‌جای نمایش نمودار بر اساس زمان، بر پایه تعداد معاملات و تراکنش‌ها عمل می‌کند. در ادامه به تایم فریم‌هایی که تریدینگ‌ویو ارائه می‌دهد اشاره خواهیم کرد.

جدول تایم‌فریم‌های معاملاتی در تریدینگ‌ویو

نکته
اما باید بدانیم، تنوعی که در تایم فریم‌ها وجود دارد، ممکن است بسیاری از تریدرهای تازه‌کار را گرفتار و باعث زیان آن‌ها شود. چراکه معمولا کسانی که تازه با بازارهای مالی آشنا شده‌اند دوست دارند معاملاتشان خیلی زود به نتیجه برسد و به همین دلیل از تایم فریم‌های بسیار کوچک مثل 1 دقیقه یا 5 دقیقه استفاده می‌کنند.

این تریدرها فکر می‌کنند هرچه بازار سریع‌تر حرکت کند و تحرکات بیشتری داشته باشد، فرصت‌های بیشتری برای سود گرفتن ایجاد می‌شود، اما واقعیت این چیزی نیست که تصور می‌کنند. باید توجه داشته باشید هرچقدر از تایم فریم‌های پایین‌تر در معاملات استفاده کنید، نوسانات شدیدتری را خواهید دید و هیجانات لحظه‌ای ممکن است بر شما غالب شود. مثلا معامله در تایم فریم 1 دقیقه مانند رانندگی با سرعت 140 کیلومتر بر ساعت در کوچه‌پس‌کوچه‌های باریک و قدیمی است.

و چیزی که من در این چند سال به آن پی بردم این است که حرکت پول‌های هوشمند، موسسات و بانک‌ها را بیشتر می‌توان در تایم فریم‌های بالاتر مانند 1 ساعته و 4 ساعته مشاهده کرد.

اما شما اکنون با یک معامله‌گر مبتدی تفاوت دارید. زیرا در درس چگونه تایم فریم مناسب برای تحلیل تکنیکال انتخاب کنیم؟آموختید که تایم فریم مناسب شما چگونه تعیین می‌شود و استفاده صحیح از تایم فریم‌ها چگونه است.

محور قیمت و محور حجم

قیمت و حجم همیشه در چارت‌های تحلیل تکنیکال داده‌های خام و دست‌نخورده‌ای را به ما ارائه می‌دهند. همچنین تمامی ابزارها مانند اندیکاتورها و اسیلاتورها بر اساس همین قیمت و حجم شکل می‌گیرند و حتی تمام سبک‌هایی که در بازار وجود دارد و تریدرها از آن‌ها استفاده می‌کنند، صرفا از همین دو عنصر قابل استفاده هستند. پس می‌توان گفت همه‌چیز به رابطه بین قیمت و حجم وابسته است و اگر تریدری بتواند این رابطه را درک کند، در واقع ساختار بازار را درک کرده است.

این دو محور همیشه جایگاه ثابتی در چارت دارند:

• محور قیمت: همان محور عمودی در سمت راست چارت است که ارزش روز و لحظه‌ای دارایی را نشان می‌دهد.
• محور حجم: جایگاه حجم همیشه در پایین نمودار قرار می‌گیرد که به‌صورت میله‌ای نمایش داده می‌شود و نشان می‌دهد چه مقدار دارایی، چند سهم یا چند لات بین معامله‌گران دست‌به‌دست شده است.

مثالی که خودم برای دانشجویان آکادمی همیشه می‌زنم برای درک بهتر قیمت و حجم این است که این رابطه مانند یک ماشین در سربالایی است؛ در اینجا قیمت نشان‌دهنده حرکت ماشین و حجم میزان سوخت و فشاری است که به پدال گاز وارد می‌شود. قیمت به‌راحتی می‌تواند توسط بانک‌ها و موسسات مالی دستکاری شود، اما حجم هرگز دروغ نمی‌گوید و آن‌ها نمی‌توانند این ردپا را پنهان کنند. پس می‌توان به‌جرات گفت در بازار، همه‌چیز به رابطه بین قیمت و حجم وابسته است و درک این ارتباط امری بسیار مهم محسوب می‌شود.

آنچه در این درس یاد گرفتیم

در این درس با مفهوم چارت قیمت و نقش آن در درک رفتار بازار آشنا شدیم و دیدیم که چگونه محور قیمت و حجم به‌عنوان داده‌های خام و اصلی، پایه و اساس تمام تحلیل‌ها و ابزارها هستند. همچنین به اهمیت تایم‌فریم‌ها و تاثیر آن‌ها بر نوع دیدگاه تریدر پرداختیم و متوجه شدیم که انتخاب نادرست آن‌ها می‌تواند باعث تصمیم‌گیری‌های هیجانی شود. در ادامه نیز با انواع نمودارها مانند خطی، میله‌ای، شمعی ژاپنی، هیکین اشی، رنکو و تیک آشنا شدیم و فهمیدیم که هرکدام با توجه به ساختار و کاربرد خود، می‌توانند در شرایط مختلف به درک بهتر روند، فیلتر کردن نویز بازار و شناسایی رفتار معامله‌گران کمک کنند.

در این درس انواع نمودارهای تحلیل تکنیکال به شما معرفی شد؛ اما در دروس بعدی، مهم‌ترین نمودارهای تحلیل تکنیکال را یک به یک و هرکدام به صورت مجزا بررسی خواهیم کرد.