اندیکاتورهای روندی چه هستند و چطور جهت بازار را مشخص می‌کنند؟

خلاصه در یک دقیقه
اندیکاتورهای روند برای تشخیص جهت حرکت بازار و پیدا کردن روندهای صعودی، نزولی یا رنج استفاده می‌شوند. ابزارهایی مثل SMA ،EMA ،MACD و ایچیموکو به شناسایی جهت روند کمک می‌کنند، در حالی که ADX قدرت روند و RSI ضعف یا اشباع قیمت را بررسی می‌کند. برای استفاده بهتر از این اندیکاتورها باید به تایم‌فریم، شرایط بازار و ترکیب چند ابزار در کنار یکدیگر توجه کرد؛ زیرا هیچ اندیکاتوری به‌تنهایی سیگنال کاملی ارائه نمی‌دهد.

اندیکاتور روند چیست؟

در همه بازارهای مالی، تشخیص جهت حرکت قیمت یکی از مهم‌ترین مراحل پیش از معامله است؛ زیرا به معامله‌گر کمک می‌کند در جهت روند وارد بازار شود. البته، تشخیص روند به‌ خصوص در تایم‌فریم‌های پایین ساده نیست. به همین دلیل، معامله‌گران از اندیکاتورهای روند استفاده می‌کنند. اندیکاتورهایی مانند میانگین متحرک (MA)، جهت بازار، قدرت روند و نقاط احتمالی ورود و خروج را مشخص می‌کنند و در بسیاری از استراتژی‌های معاملاتی کاربرد دارند.

در ادامه با انواع این اندیکاتورها بیشتر آشنا می‌شوید.

معرفی انواع اندیکاتورهای روند

به طور کلی اندیکاتورهای روند با کمی اختلاف در محاسبه و شکل نمایش، به چند دسته‌بندی اصلی تقسیم می‌شوند که شامل اندیکاتورهای تشخیص روند، اندیکاتور پیش‌بینی آینده روند، اندیکاتور تشخیص رنج و …. که باقی دسته‌بندی‌های اندیکاتور روند در این سه دسته اصلی قرار می‌گیرد که در ادامه آن‌ها را شرح می‌دهیم تا بدانید از هرکدام در چه نوع تحلیلی استفاده کنید.

1. اندیکاتور تشخیص روند

اندیکاتورهای تشخیص روند کارشان این است که جهت بازار را در لحظه نشان دهند، آن‌ها پیش‌بینی نمی‌کنند بلکه از روی میانگین قیمتی و کراس بین آن‌ها و قیمت، نشان می‌دهند که آیا بازار در حال حاضر صعودی است یا نزولی.

• میانگین متحرک ساده (SMA): یکی از ساده‌ترین و پرکاربردترین اندیکاتورهاست که میانگین قیمت را در یک دوره مشخص محاسبه می‌کند. وقتی قیمت بالای میانگین متحرک قرار بگیرد، روند صعودی و وقتی پایین آن باشد، روند نزولی است.
• میانگین متحرک نمایی (EMA): نسخه به ‌روز شده SMA است که به قیمت‌های جدیدتر وزن بیشتری می‌دهد. این ویژگی باعث می‌شود EMA نسبت به SMA سریع‌تر به تغییرات قیمت واکنش نشان دهد و برای تایم‌فریم‌های کوتاه‌ مدت مناسب‌تر باشد.

• اندیکاتور MACD: مکدی از دو میانگین متحرک نمایی (EMA با دوره‌های ۱۲ و ۲۶) ساخته می‌شود که خط اصلی را تشکیل می‌دهد؛ میانگین متحرک نمایی ۹ روزه این خط نیز به عنوان خط سیگنال عمل می‌کند. کراس این دو خط، سیگنال اصلی خرید یا فروش را صادر می‌کند، عبور خط اصلی از سطح صفر نشان‌ دهنده تغییر جهت روند است و هیستوگرام آن نیز قدرت حرکت قیمت را نشان می‌دهد
• ابر ایچیموکو: یک اندیکاتور جامع ژاپنی است که علاوه بر تشخیص روند، سطوح حمایت و مقاومت و نقاط احتمالی بازگشت را هم نشان می‌دهد. اما ایچیموکو تا حد زیادی پیچیده است و کار کردن با آن برای افراد مبتدی مناسب نیست.

2. اندیکاتور روندنما

اندیکاتورهای روند نما بیشتر به اندیکاتورهایی گفته می‌شود که از طریق شدت و قدرت روند یک روند را اعلام می‌کنند؛ نه از طریق جهت حرکت آن لحظه قیمت. بنابراین اندیکاتورهایی مانند ADX، Aroon یا VHF از جمله اندیکاتورهایی هستند که با تحلیل داده‌های قدرت و شدت روند، جهت روند را به کاربر نشان می‌دهند.

3. اندیکاتور پیش‌بینی روند

این دسته از اندیکاتورها سعی می‌کنند جهت احتمالی حرکت قیمت در آینده را پیش‌بینی کنند. معروف‌ترین آن‌ها پارابولیک SAR است که نقاط احتمالی بازگشت روند را روی نمودار مشخص می‌کند. این اندیکاتور با قرار گرفتن نقاط زیر قیمت در روند صعودی و بالای قیمت در روند نزولی، سیگنال‌های خرید و فروش می‌دهد.
همچنین اندیکاتورهایی مانند Forecasting Indicator با استفاده از اطلاعات گذشته قیمت و حجم، سناریوهای احتمالی حرکت آینده بازار را مدل‌سازی می‌کنند و یک جهت روند در بازار را نشان می‌دهد.

4. اندیکاتور قدرت روند

اندیکاتور روندنما یا ADX (شاخص میانگین حرکت جهت‌دار) یکی از مهم‌ترین ابزارها برای سنجش قدرت روند است. این اندیکاتور سال ۱۹۷۰ اختراع شده و هنوز هم یکی از پرکاربردترین ابزارهای تحلیل تکنیکال محسوب می‌شود.

نکته مهم درباره ADX این است که جهت روند را نشان نمی‌دهد، فقط قدرت آن را مشخص می‌کند.
عدد ADX بین ۰ تا ۱۰۰ نوسان می‌کند و خواندن آن به این صورت است:

– ADX بالای ۲۵: روند قوی

– ADX بین ۲۰ تا ۲۵: روند متوسط

– ADX زیر ۲۰: بازار خنثی یا بدون روند

5. اندیکاتور ضعف روند

این نوع از اندیکاتورها دقیقاً برعکس اندیکاتورهای قدرت روند عمل می‌کنند. آن‌ها نشان می‌دهند که روند فعلی در حال ضعیف شدن است و احتمال تغییر جهت وجود دارد یا خیر. RSI درواقع با داشتن محدوده اشباع قیمتی، نشان می‌دهد که در حال حاضر بازار وارد اشباع خرید یا فروش شده است و امکان شروع رنج یا بازگشت روند وجود دارد.

• اگر RSI زیر 30 باشد یعنی بازار در اشباع فروش است
• اگر RSI بالای 70 باشد یعنی بازار در اشباع خرید است

البته اندیکاتورهای دیگری نیز هستند که چنین کارایی دارند، از جمله مهمترین آنها می‌توان به اندیکاتور استوکستیک، CCI و مومنتوم نیز اشاره کرد.

توجه داشته باشید که
اندیکاتورهایی مثل RSI، استوکستیک، ATR و یا بولینگر باند جزو دسته‌بندی اندیکاتورهای روند نیستند.
این اندیکاتورها در دسته‌های مخصوص به خود قرار می‌گیرند اما یکی از کاربردهای اصلی آنها را می‌توان تشخیص روند و بررسی نقاط اشباع قیمتی دانست.

اندیکاتورهای روندی چطور روند را تشخیص می‌دهند؟

اندیکاتورهای روندی برای شناسایی روند حاکم بر بازار معمولا از 3 روش استفاده می‌کنند. روش اول با استفاده معدل و میانگین قیمت، روش دوم با استفاده از سقف‌ها و کف‌ها و روش سوم با استفاده از شتاب بازار می‌توانند روند بازار را پیش‌بینی کنند.

1. معدل یا میانگین قیمت

   ساده‌ترین منطق برای بررسی روند استفاده از معدل قیمت است. در این روش اندیکاتور (مثلا مووینگ اوریج) میانگین قیمت را در یک بازه زمانی مشخص (مثلا 20 یا 50 روزه) اندازه گیری می‌کند. با گرفتن معدل از قیمت در یک بازه زمانی مشخص، نوسانات فیک و نویزها از بین رفته و معامله‌گر درگیر حرکات هیجانی در بازار نمی‌شود.

2. مقایسه سقف‌ها و کف‌‌ها

   این روش که به صورت تخصصی در پرایس اکشن کلاسیک نیز استفاده می‌شود، بالاترین و پایین‌ترین قیمت یک دوره را پیدا کرده و آنها را با یکدیگر مقایسه می‌کند. از آنجایی که بازار همیشه مانند پله‌کان حرکت می‌کند، اندیکاتورهای پیشرفته مانند ایچیموکو و زیگزاگ از این روش برای بررسی روند بازار استفاده می‌کنند.

3. بررسی شتاب و انرژی

   روش دیگر تشخیص روند بازار در اندیکاتور‌های روندی بر اساس شتاب و انرژی بازار است. در این روش که در اندیکاتور مکدی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد، با بررسی فاصله گرفتن میانگین‌های متحرک از یکدیگر، سرعت حرکت قیمت را اندازه‌گیری می‌کنند. وقتی شتاب و سرعت در قیمت زیاد شود، اندیکاتور آن را به عنوان یک روند جدید و قدرتمند شناسایی می‌کند.

از چه اندیکاتورهایی برای تشخیص روند رنج بازار استفاده کنیم؟

اما همه بازارها همیشه روند ندارند و اگر شما فقط بخواهید با روند ترید کنید، در زمانی که بازار رنج می‌شود دچار معاملات اشتباه زیادی خواهید شد. گاهی قیمت برای مدت طولانی در یک محدوده مشخص نوسان می‌کند که به آن بازار رنج یا خنثی می‌گویند. در این شرایط، اندیکاتورهای روند معمولی کارایی ندارند و باید از ابزارهای مخصوص بازار رنج استفاده کرد.

بهترین اندیکاتورها برای تشخیص بازار رنج عبارت‌اند از:

• باندهای بولینگر: وقتی باندها جمع می‌شوند و فاصله آن‌ها کم می‌شود، نشانه کاهش نوسان و احتمال ورود به بازار رنج است.
• کانال‌های دونچیان: این اندیکاتور با رسم یک کانال در اطراف قیمت، محدوده نوسان را مشخص می‌کند.
• ATR: این اندیکاتور میزان نوسان بازار را اندازه‌گیری می‌کند. وقتی ATR پایین باشد، بازار در حالت رنج قرار دارد.

از چه اندیکاتوری برای تشخیص روند شارپ استفاده کنیم؟

اندیکاتور تشخیص روند شارپ به اندیکاتورهایی گفته می‌شود که تغییرات ناگهانی و شدید روند را شناسایی می‌کنند.
سوپرترند یکی از معروف‌ترین این اندیکاتورهاست که با ترکیب اطلاعات مربوط به میانگین‌های متحرک، سیگنال‌های خرید و فروش را در لحظه تغییر روند صادر می‌کند. این اندیکاتور برای معامله‌گرانی که می‌خواهند در همان ابتدای شکل‌گیری روند جدید واردترید شوند، کاربردی است.

نکات مهم هنگام استفاده از اندیکاتورهای روند

با اینکه کار با اندیکاتورهای روند تقریبا ساده است، بهتر است قبل از استفاده به چند نکته مهم توجه کنید:

1. هیچ اندیکاتوری بی‌نقص نیست و نمی‌تواند روند را از ابتدا تا انتها با دقت کامل نشان دهد. همه اندیکاتورها ممکن است سیگنال اشتباه صادر کنند؛ به همین دلیل معامله‌گران حرفه‌ای معمولاً از ترکیب چند ابزار استفاده می‌کنند.
2. اندیکاتور باید با تایم‌فریم معاملاتی هماهنگ باشد، یعنی تنظیمات و اندیکاتور های روندی که برای اسکالپ مناسب است، در معاملات بلندمدت (سوئینگ) کارایی ندارند.

   برای مثال، اسکالپرها بیشتر از EMAهای کوتاه‌مدت و MACD استفاده می‌کنند، در حالی که معامله‌گران بلندمدت معمولاً SMA ۲۰۰ و ADX را استفاده می‌کنند.

3. رفتار هر نماد و بازار متفاوت است. اندیکاتوری که روی یک نماد عملکرد خوبی دارد، ممکن است روی نماد یا بازار دیگری نتیجه مناسبی نداشته باشد. بنابراین تنظیمات اندیکاتور باید متناسب با شرایط همان بازار انتخاب شود.
4. بازار رنج یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های معامله‌گران روندی است. در این شرایط، اندیکاتورهای روند ممکن است سیگنال‌های اشتباه زیادی ایجاد کنند؛ بنابراین باید برای تشخیص و مدیریت بازارهای بدون روند برنامه مشخصی داشته باشید.

آنچه در این درس یاد گرفتیم

در این درس با انواع اندیکاتورهای روند آشنا شدید. ابزارهایی مانند میانگین متحرک و MACD جهت بازار را مشخص می‌کنند، ADX قدرت روند را می‌سنجد و پارابولیک SAR می‌تواند نقاط احتمالی تغییر روند را نشان دهد. RSI نیز برای بررسی قدرت حرکت قیمت و نواحی اشباع خرید و فروش کاربرد دارد.

اندیکاتورهایی مانند باند بولینگر برای تشخیص بازار رنج و سوپرترند برای شناسایی تغییرات روند استفاده می‌شوند. البته، هیچ اندیکاتوری به‌ تنهایی تضمین‌کننده موفقیت نیست. نتیجه بهتر زمانی به دست می‌آید که تحلیل تکنیکال با تجربه، مدیریت ریسک و انتخاب ابزار مناسب برای هر بازار و تایم‌فریم همراه باشد.

در درس بعدی اندیکاتورهای حجمی را بررسی خواهیم کرد و به این سوال پاسخ خواهیم داد که آیا می‌توان با استفاده از اندیکاتورهای حجمی، نقدینگی در بازار را تشخیص داد؟